۲۰ امتحان نهایی / مهارت زیست
ماده، محل، انرژی

فتوسنتز و تنفس یاخته‌ای؛
هر مرحله را روی نقشهٔ ماده و انرژی بگذار

برای مقایسهٔ این فرایندها، فقط واکنش کلی را حفظ نکن. ورودی و خروجی، محل هر مرحله، حامل‌ها و جهت انتقال انرژی را در یک نقشهٔ پیوسته دنبال کن.

خواسته را به یک معیار مقایسه تبدیل کن

مشخص کن سؤال دربارهٔ ماده، محل، زمان مرحله، نقش یک مولکول یا جهت انرژی است. دو فرایند را فقط در همان معیار کنار هم بگذار. پاسخ‌های کلی و نامتقارن معمولاً بخشی از خواسته را پنهان می‌کنند.

ورودی و خروجی هر مرحله را جدا بنویس

برای هر بخش یک جدول «وارد می‌شود / خارج می‌شود» بساز و نام ماده را با نقش آن همراه کن. واکنش کلی را جایگزین جزئیات مرحله‌ای نکن؛ ممکن است ماده‌ای در یک مرحله تولید و در مرحلهٔ بعد مصرف شود.

نقشهٔ چهارستونی

مرحله | محل | ماده‌های ورودی و خروجی | تغییر یا انتقال انرژی

محل را در دو مقیاس مشخص کن

اندامک یا بخش یاخته و جای دقیق‌تر رویداد را مطابق شکل و متن درس جدا کن. گفتن نام یک اندامک زمانی کافی نیست که سؤال بخش درونی یا سوی یک غشا را می‌خواهد.

ماده و انرژی را با هم اما جدا دنبال کن

پیکان ماده نشان می‌دهد مولکول از کجا به کجا می‌رود یا به چه چیزی تبدیل می‌شود؛ پیکان انرژی نقش دیگری دارد. هم‌زمانی این دو را به معنی یکسان‌بودن مسیرشان نگیر.

حامل را با محتوای آن اشتباه نگیر

نام حامل، شکل پر یا خالی و مرحله‌ای را که در آن تغییر می‌کند مشخص کن. در پاسخ بنویس چه چیزی حمل یا منتقل می‌شود و حامل در کدام بخش دوباره آماده می‌گردد.

شکل را از روی پیکان‌ها روایت کن

هر پیکان را به یک فعل علمی تبدیل کن: ورود، خروج، انتقال یا تبدیل. سپس ترتیب فعل‌ها را در یک بند کوتاه بنویس. اگر پیکان شماره دارد، پاسخ را با همان شماره‌ها سازمان بده.

تغییر شرایط را تا نخستین اثر دنبال کن

عامل تغییر را به مرحله یا جزء مستقیم مرتبط کن و سپس پیامدهای بعدی را زنجیره‌ای بنویس. از پرش مستقیم به نتیجهٔ نهایی بدون نشان‌دادن حلقهٔ میانی پرهیز کن.

قید و دامنه را کنترل کن

نتیجه را به یاخته، اندامک، مرحله و شرایط مطرح‌شده محدود کن. واژه‌هایی مانند «همه»، «برخی» و «فقط» را مطابق شاهد به کار ببر. برای این کار از راهنمای قیدهای زیست و برای تصاویر از تحلیل شکل زیست استفاده کن.