۲۰ امتحان نهایی / زیست · سوخت‌وساز
شرایط، حامل، ادامهٔ مسیر

تخمیر و تنفس؛
هدف ادامهٔ مسیر را از مقدار انرژی جدا کن

وقتی اکسیژن یا امکان ادامهٔ زنجیره محدود است، مسئله فقط «کم‌شدن ATP» نیست. یاخته باید وضعیت حامل‌های الکترون را طوری مدیریت کند که مرحلهٔ آغازین برداشت انرژی بتواند ادامه پیدا کند.

نقطهٔ مشترک را پیش از تفاوت‌ها بنویس

دو مسیر را از ماده و مرحلهٔ مشترک آغاز کن و سپس محل جداشدن آن‌ها را روی یک نمودار شاخه‌ای نشان بده. این کار جلوی نسبت‌دادن فرآوردهٔ یک شاخه به شاخهٔ دیگر را می‌گیرد.

شرط محیطی را دقیق بخوان

صورت سؤال ممکن است دربارهٔ حضور اکسیژن، دسترسی یاخته به آن یا توان ادامهٔ یک بخش خاص صحبت کند. این عبارت‌ها را یکسان فرض نکن و نتیجه را فقط در محدودهٔ دادهٔ مسئله بنویس.

جدول مقایسه

شرایط | محل | پذیرندهٔ الکترون | فرآورده | بازسازی حامل | انرژی قابل برداشت

هدف بازسازی حامل را توضیح بده

در تخمیر، انتقال الکترون به یک پذیرندهٔ مناسب کمک می‌کند شکل لازم حامل دوباره فراهم شود. پاسخ را با زنجیرهٔ علت و معلول بنویس: بازسازی حامل، امکان ادامهٔ مرحلهٔ پیشین و برداشت محدود انرژی.

تخمیر را یک مسیر واحد با یک فرآورده ندان

نوع یاخته و شرایط می‌تواند به فرآورده‌های متفاوتی منجر شود. در هر مثال، مادهٔ پذیرنده و فرآورده را از اطلاعات کتاب یا سؤال استخراج کن و ویژگی یک نوع تخمیر را به همه تعمیم نده.

محل انجام را با اندامک اشتباه نکن

برای هر رویداد مشخص کن در کدام بخش یاخته رخ می‌دهد. قرارگرفتن یک شکل کنار راکیزه به معنای انجام همهٔ واکنش‌های نشان‌داده‌شده در همان اندامک نیست.

بازده را با شمارش معتبر مقایسه کن

اگر سؤال مقایسهٔ انرژی می‌خواهد، معلوم کن دربارهٔ تولید خالص، یک مولکول مادهٔ آغازین یا یک مرحله صحبت می‌کند. بدون مخرج مشترک، عددها یا عبارت‌های «بیشتر و کمتر» قابل مقایسه نیستند.

اکسیژن را اثر مستقیم و غیرمستقیم تفکیک کن

بنویس اکسیژن در کدام بخش نقش مستقیم دارد و نبود آن چگونه بر فراهم‌شدن حامل‌های لازم برای مراحل دیگر اثر می‌گذارد. این تفکیک پاسخ‌های علت‌ومعلولی را دقیق‌تر می‌کند.

فرآورده را تا پیامد دنبال کن

در سؤال‌های کاربردی، ساخته‌شدن یا تجمع یک فرآورده ممکن است با شرایط یاخته و کارکرد بافت پیوند داشته باشد. تنها نام فرآورده را ننویس؛ رابطه‌ای را که صورت سؤال خواسته است کامل کن.

دام «بی‌هوازی یعنی بدون اکسیژن در همه‌جا» را کنترل کن

واژه‌ها را در سطح همان فرایند و همان یاخته تفسیر کن. از یک وضعیت محلی دربارهٔ کل جاندار یا محیط نتیجهٔ کلی نساز.

پاسخ نهایی را سه‌ردیفی جمع کن

شرایط، هدف بازسازی حامل و پیامد انرژی را در سه ردیف بنویس. برای جای‌گذاری این مسیر در تنفس به مراحل تنفس یاخته‌ای و برای مبادلهٔ انرژی به راهنمای ATP مراجعه کن.