توکل و تلاش؛
اعتماد را کنار استفاده از اسباب و انجام مسئولیت قرار بده

توکل را با ترک تلاش یکی ندان

در تحلیل درست، فرد از توان، دانش و ابزارهای در دسترس استفاده می‌کند و نتیجه را مستقل از نظام علت‌ها انتظار ندارد. رفتار موقعیت را با این معیار بسنج.

هدف و وظیفه را از نتیجه جدا کن

فرد دربارهٔ انتخاب و کوشش خود مسئول است، اما همهٔ عوامل نتیجه در اختیار او نیستند. پاسخ را به «چه باید انجام دهد» و «چه رخ می‌دهد» تقسیم کن.

اسباب را در طول اعتماد ببین

استفاده از برنامه، مشورت، یادگیری و ابزار می‌تواند بخشی از انجام مسئولیت باشد. اعتماد دینی را در برابر علت‌های طبیعی قرار نده.

اختیار را در حلقهٔ تصمیم نگه دار

شرایط بر گزینه‌ها اثر دارند، اما انتخاب فرد در دامنهٔ ممکن همچنان باید تحلیل شود. برای مرزبندی دقیق‌تر از اختیار، تقدیر و مسئولیت کمک بگیر.

نتیجهٔ مطلوب را تضمین تعریف نکن

توکل به معنای قطعی‌شدن همان خروجی دلخواه در زمان موردنظر نیست. کیفیت نیت و عمل را از موفقیت ظاهری کوتاه‌مدت جدا بنویس.

آرامش را با بی‌تفاوتی اشتباه نگیر

کاهش اضطراب پس از انجام وظیفه می‌تواند همراه با پیگیری و اصلاح باشد. رهاکردن کار پیش از کوشش، شاهد آرامش مبتنی بر توکل نیست.

نیت و خودِ عمل را جدا ارزیابی کن

کار درست و انگیزهٔ انجام آن دو محورند. برای پاسخ‌های ترکیبی، از تفکیک حسن فعلی و فاعلی استفاده کن.

شکست را پایان زنجیره ندان

پس از نتیجه، ارزیابی روش، یادگیری و تلاش دوباره می‌تواند بخشی از مسئولیت باشد. پذیرفتن نتیجه با خودداری از اصلاح خطا یکسان نیست.

موقعیت را از روی رفتار تحلیل کن

اگر فرد فقط ادعای اعتماد دارد، ببین آیا اسباب متناسب را به کار گرفته و وظیفه را انجام داده است. نام‌گذاری شخصیت بدون شاهد رفتاری کافی نیست.

پاسخ را با دو مرز کامل کن

بنویس چه بخش‌هایی در اختیار فرد بوده و چه عوامل دیگری بر نتیجه اثر داشته‌اند؛ سپس نسبت توکل با هر دو را توضیح بده. برای تمرین موقعیتی به نمونه سؤال دین و زندگی برو.