آمایش سرزمین؛
هر فعالیت را با ظرفیت و محدودیت همان مکان بسنج

مسئله را به «کجا، چه فعالیتی، چرا» تبدیل کن

مکان یا ناحیه، فعالیت پیشنهادی و معیار تصمیم را جدا یادداشت کن. اگر سؤال مقایسه‌ای است، برای هر مکان همان معیارها را بررسی کن تا نتیجه بر پایهٔ داده‌های هم‌سنخ باشد.

توان‌ها و محدودیت‌ها را دو ستون کن

آب، زمین، شیب، اقلیم و دسترسی را در کنار جمعیت، نیروی انسانی، بازار و زیرساخت ثبت کن. هر عامل را با علامت فرصت یا محدودیت مشخص کن و از فهرست‌کردن داده‌های بی‌ارتباط بپرهیز.

مقیاس تحلیل را ثابت نگه دار

دادهٔ محلی را با نتیجهٔ ملی مخلوط نکن مگر رابطهٔ آن‌ها را توضیح بدهی. ابتدا محدودهٔ مورد مطالعه را مشخص و هر شاهد را در همان مقیاس تفسیر کن.

فعالیت را با نیازهایش بسنج

هر فعالیت به منابع و دسترسی‌های مشخص نیاز دارد. پیش از انتخاب مکان، نیازهای اصلی آن را بنویس و سپس بررسی کن هر ناحیه کدام نیاز را تأمین یا محدود می‌کند.

تعارض کاربری را آشکار کن

یک مکان ممکن است برای چند استفاده مناسب به نظر برسد. پیامد انتخاب هر کاربری بر منابع، سکونت، تولید و محیط را مقایسه کن و هزینهٔ فرصت یا ناسازگاری را در پاسخ نشان بده.

پراکندگی جمعیت را هم‌زمان ببین

تمرکز فعالیت می‌تواند جریان جمعیت و نیاز به خدمات را تغییر دهد. نتیجه را به صورت زنجیره بنویس: تصمیم مکانی ← تغییر فرصت ← جابه‌جایی یا تمرکز ← فشار یا بهبود خدمات.

دسترسی را فقط فاصله ندان

راه ارتباطی، زمان، هزینه و پیوند با بازار یا خدمات در دسترسی نقش دارند. نزدیک‌بودن روی نقشه همیشه به معنای دسترسی بهتر نیست؛ دادهٔ شبکه و ناهمواری را نیز بررسی کن.

پایداری را با افق زمانی بسنج

مناسب‌بودن کوتاه‌مدت ممکن است با کاهش منبع یا افزایش آسیب در آینده همراه شود. اثر تصمیم بر توان ادامهٔ فعالیت و کیفیت محیط را در یک جملهٔ جدا گزارش کن.

نتیجه را رتبه‌بندی و مشروط کن

اگر چند گزینه وجود دارد، بهترین گزینه را با دو شاهد انتخاب کن و شرط یا محدودیت مهم آن را هم بنویس. پاسخ قطعی بدون دادهٔ کافی نساز.

از نقشه و نمودار شاهد استخراج کن

نام لایه، جهت تغییر و مکان شاهد را مشخص کن. برای روش تحلیل به نقشه‌خوانی جغرافیا و برای داده‌های عددی به تحلیل نمودار برو.