۲۰ امتحان نهایی / ریاضی · احتمال
اجتماع، اشتراک، مکمل

قانون جمع احتمال؛
هم‌پوشانی را یک‌بار بشمار

وقتی احتمال A یا B خواسته می‌شود، حالت‌های مشترک در احتمال هر دو رویداد شمرده شده‌اند. نمودار ون بکش، اشتراک را مشخص کن و برای اجتماع، شمارش دوبارهٔ بخش مشترک را اصلاح کن.

A∪B

فضای نمونه و رویدادها را تعریف کن

پیش از فرمول، آزمایش تصادفی و همهٔ حالت‌های ممکن را مشخص کن. سپس A و B را با جمله‌ای روشن تعریف کن تا معلوم باشد هر نتیجه در کدام رویداد قرار می‌گیرد.

«یا» را به اجتماع ترجمه کن

در احتمال، «A یا B» معمولاً حالت‌هایی را شامل می‌شود که در A، در B یا در هر دو هستند. اگر صورت سؤال «فقط یکی» یا «نه هر دو» گفته، آن را جدا علامت بزن و اجتماع ساده به کار نبر.

کارت ترجمه

یا ← اجتماع | و ← اشتراک | نه A ← مکمل | حداقل یکی ← مکمل هیچ‌کدام | فقط یکی ← دو بخش غیرمشترک

اشتراک را برای اصلاح شمارش دوباره کم کن

جمع احتمال A و B بخش مشترک را دو بار می‌شمارد. با کم‌کردن احتمال اشتراک، هر حالت اجتماع دقیقاً یک بار باقی می‌ماند.

ناسازگاری را با اشتراک تهی اثبات کن

دو رویداد ناسازگار نمی‌توانند هم‌زمان رخ دهند، پس اشتراکشان احتمال صفر دارد. این شرط را از متن یا ساخت فضای نمونه نشان بده؛ صرف متفاوت‌بودن نام دو رویداد ناسازگاری را ثابت نمی‌کند.

ناسازگاری را با استقلال یکی ندان

ناسازگاری دربارهٔ امکان رخداد هم‌زمان و استقلال دربارهٔ اثر دانستن یک رویداد بر احتمال دیگری است. برای استقلال از راهنمای استقلال رویدادها استفاده کن.

مکمل را همهٔ حالت‌های بیرون رویداد بدان

رویداد و مکمل آن فضای نمونه را بدون هم‌پوشانی کامل می‌کنند. اگر محاسبهٔ مستقیم دشوار است، احتمال مکمل را پیدا و از کل کم کن؛ تعریف رویداد اصلی و مکمل را کنار هم بنویس.

«حداقل یکی» را با «هیچ‌کدام» جفت کن

در چند تکرار یا چند رویداد، محاسبهٔ احتمال هیچ موفقیتی گاهی ساده‌تر است. سپس مکمل آن را برای حداقل یک موفقیت به دست آور. شرط استقلال را فقط در صورت داشتن دلیل به ضرب احتمال‌ها وارد کن.

«فقط یکی» را از اجتماع جدا ساز

دو بخش A بدون B و B بدون A را روی نمودار رنگ کن. اشتراک در پاسخ فقط یکی حضور ندارد. این عبارت را با «حداقل یکی» که اشتراک را نیز شامل می‌شود اشتباه نگیر.

جدول دوطرفه را با حاشیه‌ها کنترل کن

اگر داده‌ها در جدول آمده‌اند، خانهٔ اشتراک، جمع سطر و جمع ستون را مشخص کن. مخرج احتمال باید با جامعه یا شرطی که سؤال تعیین کرده سازگار باشد.

جواب را با بازه و نمودار بررسی کن

احتمال باید میان صفر و یک باشد و احتمال اجتماع از احتمال هر رویداد کمتر نمی‌شود. برای چارچوب پایه از احتمال امتحان نهایی و برای رویداد شرطی از احتمال شرطی کمک بگیر.