۲۰ امتحان نهایی / شیمی · مواد آلی
پیوند، خانواده، واکنش

سیرشده یا سیرنشده؛
نوع پیوند را پیدا کن و تغییر اتصال‌ها را ردیابی کن

برای تشخیص خانواده، تعداد کربن‌ها کافی نیست. اسکلت را باز کن، پیوندهای میان کربن‌ها را علامت بزن و سپس در واکنش افزایشی بررسی کن کدام بخش پیوند چندگانه تغییر می‌کند و اتم‌های تازه به کجا می‌پیوندند.

C=C

ساختار را پیش از نام خانواده باز کن

در فرمول فشرده یا خطی، اتصال همهٔ کربن‌ها را مشخص کن. وجود شاخه، طول زنجیره یا شکل خمیدهٔ رسم به‌تنهایی سیرشدگی را تعیین نمی‌کند؛ نوع پیوند کربن–کربن معیار اصلی تحلیل است.

سیرشدگی را به نوع پیوند وصل کن

در چارچوب هیدروکربن‌های مورد سؤال، بررسی کن آیا میان اتم‌های کربن فقط پیوندهای یگانه وجود دارد یا پیوند چندگانه نیز دیده می‌شود. نتیجه را همراه با شاهد ساختاری بنویس.

شناسنامهٔ واکنش

مادهٔ آغازین | محل پیوند چندگانه | واکنش‌دهندهٔ افزوده | اتم‌های ورودی | اتصال‌های فرآورده | کنترل ظرفیت

فرمول عمومی را جای ساختار ننشان

رابطهٔ میان تعداد کربن و هیدروژن می‌تواند برای کنترل خانواده کمک کند، اما حلقه، شاخه یا بیش از یک پیوند ویژه ممکن است تحلیل جدا بخواهد. ابتدا ساختار و محدودهٔ سؤال را بخوان.

در واکنش افزایشی محل تغییر را علامت بزن

پیوند چندگانهٔ واکنش‌دهنده را با رنگ یا خط مشخص کن و اتم‌ها یا گروه‌های ورودی را کنار دو کربن آن قرار بده. باقی اسکلت باید تا وقتی داده‌ای برای تغییرش نیست حفظ شود.

هر اتم ورودی را فقط یک بار مصرف کن

فرمول مادهٔ افزوده را بشکن و تعداد اتم‌ها یا گروه‌های آن را ثبت کن. سپس آن‌ها را در فرآورده جای بده و در پایان شمارش دو طرف را مقایسه کن.

ظرفیت کربن را در فرآورده کنترل کن

پس از تغییر پیوند، تعداد اتصال‌های هر کربن را بازبینی کن. افزودن اتم تازه بدون اصلاح بخش مناسب پیوند چندگانه می‌تواند ظرفیتی نامعتبر بسازد.

واکنش افزایشی را با جانشینی اشتباه نگیر

در افزایشی، اجزای واکنش‌دهنده به بخش غیراشباع اضافه می‌شوند؛ در جانشینی، یک اتم یا گروه جای جزء دیگری را می‌گیرد. شمارش فرآورده‌ها و سرنوشت اتم‌های خروجی به تشخیص کمک می‌کند.

آزمون شناسایی را از مشاهده تا نتیجه بنویس

اگر سؤال از تغییر رنگ یا مشاهدهٔ آزمایشگاهی استفاده می‌کند، مادهٔ آزمون، مشاهده و نتیجه دربارهٔ ساختار را در سه مرحله گزارش کن. نتیجه را فراتر از محدودهٔ شواهد تعمیم نده.

نام‌گذاری را پس از ساخت فرآورده انجام بده

اول اتصال درست فرآورده را رسم کن، سپس زنجیره، شماره و نام را تعیین کن. حدس نام پیش از ساخت می‌تواند محل اتصال یا تعداد هیدروژن‌ها را پنهان کند.

معادله را با اتم و پیوند کنترل کن

تعداد اتم‌های هر عنصر و ظرفیت‌ها را بررسی کن. برای نام‌گذاری از هیدروکربن و ایزومر و برای خواندن ساختار از ساختار مواد آلی کمک بگیر.