۲۰ امتحان نهایی / مهارت شیمی
سوخت، محصول، موازنه

سوختن هیدروکربن؛
اتم‌های سوخت را در محصولات ردیابی کن

نوع سوختن و محصولات را از صورت سؤال تعیین کن. سپس کربن، هیدروژن و در پایان اکسیژن را بشمار؛ ضرایب را بدون تغییر زیروند فرمول‌ها تنظیم و در مسائل کمی به نسبت مولی تبدیل کن.

O₂

فرمول سوخت را کامل بخوان

تعداد اتم‌های کربن و هیدروژن را از فرمول فشرده یا ساختاری استخراج کن. اگر عنصر دیگری در ماده وجود دارد، آن را نیز جدا ثبت کن و الگوی سادهٔ هیدروکربن را بی‌دلیل اعمال نکن.

نوع فرایند و محصولات را از سؤال بگیر

محصول‌ها به شرایط و نوع سوختن مطرح‌شده وابسته‌اند. آنچه صورت سؤال یا معادله داده است مبنا قرار بده و محصول تازه‌ای را از حدس وارد نکن.

ترتیب موازنه

فرمول‌های ثابت ← کربن ← هیدروژن ← اکسیژن ← حذف ضرایب کسری ← ساده‌کردن ضرایب ← کنترل همهٔ اتم‌ها

کربن را در محصول کربن‌دار موازنه کن

تعداد اتم‌های کربن در یک مول سوخت را بشمار و ضریب محصول مربوط را تنظیم کن. زیروند فرمول محصول را تغییر نده؛ تغییر زیروند مادهٔ دیگری می‌سازد.

هیدروژن را در محصول مناسب دنبال کن

شمار اتم‌های هیدروژن سوخت را با کل هیدروژن محصولات برابر کن. اگر ضریب کسری موقت به دست می‌آید، آن را نگه دار و در پایان همهٔ ضرایب را یک‌جا صحیح کن.

اکسیژن را در پایان جمع بزن

اکسیژن مورد نیاز محصولات را پس از تعیین ضرایب آن‌ها حساب کن و سهم احتمالی اکسیژن موجود در سوخت را مطابق معادله در نظر بگیر. سپس ضریب مادهٔ اکسیژن‌دار را تنظیم کن.

ضرایب را به کوچک‌ترین نسبت صحیح برگردان

اگر ضریب کسری وجود دارد، همهٔ ضرایب دو طرف را در یک عامل مشترک ضرب کن. در پایان بررسی کن ضرایب عامل مشترک بزرگ‌تری ندارند و معادله در ساده‌ترین نسبت خواسته‌شده است.

پایستگی اتم‌ها را جدولی کنترل کن

برای هر عنصر، تعداد کل اتم در واکنش‌دهنده‌ها و فرآورده‌ها را بنویس. کنترل فقط اکسیژن کافی نیست؛ یک خطای ضریب می‌تواند کربن یا هیدروژن را دوباره نامتوازن کند.

ضرایب را به نسبت مولی تبدیل کن

پس از موازنه، نسبت مقدار مادهٔ سوخت، اکسیژن و محصولات از ضرایب خوانده می‌شود. نام ماده و واحد مول را در کسر نگه دار. برای زنجیرهٔ کامل از راهنمای نسبت مولی استفاده کن.

جرم یا تعداد ذره را در دو سوی پل تبدیل کن

دادهٔ جرمی ابتدا به مول می‌رود، نسبت ضرایب اعمال می‌شود و مولِ مقصد به واحد خواسته برمی‌گردد. ضرایب را مستقیم نسبت جرم‌ها حساب نکن.

جواب را با نسبت اتمی و مرتبه کنترل کن

محصول‌های کربن‌دار و هیدروژن‌دار باید شمار اتم‌های سوخت را حفظ کنند و مقدار اکسیژن با مجموع محصولات سازگار باشد. برای موازنهٔ عمومی از روش موازنهٔ شیمیایی و برای ساختار سوخت از راهنمای هیدروکربن کمک بگیر.