ابزار شرط را پیدا کن
واژهٔ آغازکنندهٔ رابطه را علامت بزن و معنای مناسب آن را از بافت تعیین کن. همهٔ ابزارها را با یک ترجمهٔ ثابت جایگزین نکن؛ نوع جمله و معنای دو بخش باید با انتخاب فارسی سازگار باشد.
مرز فعل شرط و جواب را مشخص کن
دو بخش را با خط عمودی جدا کن. در هر بخش فعل اصلی، فاعل و وابستهها را پیدا کن. جملههای وابسته یا عبارتهای توضیحی نباید باعث شوند فعل نتیجه را با فعل شرط جابهجا کنی.
ابزار شرط | چه وضعیت یا کاری؟ | با چه فاعل و قیدی؟ || چه نتیجهای؟ | برای چه کسی و در چه زمانی؟
فعلها را جداگانه شناسنامهدار کن
برای هر فعل، ریشه یا معنای اصلی، شخص، شمار، جنس، زمان و مثبت یا منفیبودن را بررسی کن. مشابهبودن ظاهر دو فعل به معنی یکسانبودن فاعل یا زمان آنها نیست.
اثر ابزار را روی شکل فعل بررسی کن
پس از تشخیص ساخت، علامتهای پایانی و قاعدهای را که در درس آموختهای کنترل کن. نخست خود فعل و ضمیرهایش را درست بشناس، سپس تغییر ناشی از عامل را نتیجه بگیر؛ حرکت را نقطهٔ شروع حدس قرار نده.
منفی را در همان بخش نگه دار
اگر نفی در شرط است، آن را به نتیجه منتقل نکن و برعکس. ترجمهٔ خام هر بخش را جدا بنویس تا جهت منطقی جمله حفظ شود، سپس دو بخش را به هم وصل کن.
ضمیرها را پیش از ترجمه باز کن
فاعل پنهان یا ضمیر متصل هر بخش را به مرجع درست برگردان. ممکن است فاعل شرط و جواب یکسان نباشد. هماهنگی فعل و قرینهٔ معنایی را کنار هم به کار ببر.
شرط را با علت یکی ندان
ساخت شرط یک وابستگی میان وضعیت و نتیجه میسازد؛ لزوماً همان قالب جملهٔ علت و معلول نیست. در ترجمه، ابزار و نوع پیوند اصلی را حفظ کن و رابطهٔ تازهای به متن اضافه نکن.
ترجمهٔ خام و روان را جدا انجام بده
ابتدا ترتیب اجزا، زمان، منفی و مرجعها را در ترجمهٔ خام نگه دار. سپس جای اجزای فارسی را طبیعی کن. هیچ بخش شرط یا نتیجه نباید در مرحلهٔ روانسازی حذف شود.
با تبدیل دوطرفه تمرین کن
از جملهٔ عربی، سه قطعهٔ ساخت را استخراج کن؛ سپس از یک جملهٔ شرطی فارسی، جای خالی ابزار، شرط و جواب را بساز. هدف تولید متن تازهٔ پیچیده نیست، بلکه دیدن مرز و پیوند دو بخش است.
پاسخ را با سه کنترل ببند
آیا هر دو بخش ترجمه شدهاند؟ آیا منفی و زمان فعلها حفظ شده؟ آیا رابطهٔ شرطی روشن است؟ برای فعلهای وابسته از راهنمای فعل مضارع و برای ترجمهٔ کامل از روش ترجمهٔ عربی استفاده کن.