۲۰ امتحان نهایی / مهارت شیمی
تفکیک · حذف · کنترل

معادلهٔ یونی خالص؛
فقط گونه‌ای را حذف کن که در دو سوی واکنش بدون تغییر مانده است

برای رسیدن به معادلهٔ یونی خالص، ابتدا معادلهٔ مولکولی را موازنه و حالت فیزیکی همهٔ مواد را مشخص کن. سپس فقط الکترولیت‌های قوی آبی را به یون‌ها بشکن و گونه‌های یکسان دو طرف را حذف کن.

واکنش مولکولی را نخست کامل کن

فرمول درست واکنش‌دهنده و فرآورده را بنویس و ضرایب را موازنه کن. شکستن زودهنگام مواد به یون می‌تواند خطای فرمول و ضریب را پنهان کند.

حالت فیزیکی را کنار هر گونه بنویس

آبی، جامد، مایع یا گاز بودن تعیین می‌کند گونه چگونه در معادلهٔ یونی نمایش داده شود. از نام ماده به‌تنهایی دربارهٔ حالت آن حدس نزن و داده یا قواعد کتاب را به کار ببر.

مسیر معادله یونی

فرمول مواد ← موازنه مولکولی ← حالت فیزیکی ← تفکیک گونه‌های مجاز ← معادله یونی کامل ← حذف گونه یکسان ← کنترل جرم و بار

همهٔ مواد آبی را بی‌شرط نشکن

تفکیک به ماهیت الکترولیت وابسته است. مادهٔ ضعیف یا گونه‌ای که در چارچوب سؤال به صورت مولکولی نگه داشته می‌شود نباید صرفاً به دلیل علامت آبی به یون‌های جدا تبدیل شود.

ضرایب را میان یون‌ها توزیع کن

ضریب جلوی ترکیب بر تعداد همهٔ یون‌های حاصل اثر دارد و زیروند فرمول نیز باید حفظ شود. تعداد هر اتم و بار کل را پس از تفکیک دوباره بشمار.

رسوب، گاز و آب را یکپارچه نگه دار

فرآورده‌ای که از محلول جدا می‌شود یا مولکول ضعیفی مانند آب تشکیل می‌دهد، عامل پیش‌برندهٔ واکنش را نشان می‌دهد. آن را به یون‌های فرضی نشکن.

یون تماشاگر را با هویت کامل بسنج

گونه باید با فرمول، بار، ضریب و حالت یکسان در دو سوی معادله حضور داشته باشد تا حذف شود. شباهت عنصر یا بخشی از فرمول برای حذف کافی نیست.

حذف را در دو سوی معادله انجام بده

کم‌کردن یک گونه باید به مقدار برابر از دو طرف باشد. اگر ضرایب متفاوت‌اند، ابتدا مقدار مشترک را حذف و باقی‌مانده را نگه دار.

معادله خالص را به رویداد شیمیایی ترجمه کن

پس از حذف، بگو کدام یون‌ها رسوب، گاز یا مادهٔ ضعیف ساخته‌اند. این جمله نشان می‌دهد حذف‌ها معنای واکنش را حفظ کرده‌اند.

اتم و بار را جداگانه موازنه کن

برابر بودن تعداد اتم‌ها برای معادلهٔ یونی کافی نیست؛ مجموع بار الکتریکی دو سوی واکنش نیز باید برابر باشد. بار هر یون را در ضریب آن ضرب کن.

پاسخ را با قواعد انحلال کنترل کن

اگر فرآورده را رسوب نوشته‌ای، سازگاری آن را با اطلاعات انحلال‌پذیری بسنج. برای پیش‌بینی رسوب از انحلال‌پذیری و رسوب و برای ضرایب از موازنه واکنش کمک بگیر.