۲۰ امتحان نهایی / مهارت شیمی
شمارش، ضریب، کنترل

موازنهٔ واکنش شیمیایی؛
اتم‌ها را دو طرف حساب کن

موازنه یعنی تعداد اتم هر عنصر در دو طرف برابر شود، بدون دست‌زدن به فرمول مواد. جدول شمارش بساز، ضرایب را مرحله‌ای تنظیم و در پایان همهٔ عناصر را دوباره کنترل کن.

=

فرمول مواد را ثابت نگه دار

واکنش داده‌شده را دقیق بازنویسی و فرمول هر ماده را کنترل کن. هنگام موازنه فقط ضرایب پیش از مواد تغییر می‌کنند؛ تغییر زیروند، خود ماده و معنای واکنش را عوض می‌کند.

جدول شمارش اولیه بساز

نام عنصرها را در ردیف‌ها و تعداد اتم در دو طرف را در ستون‌ها بنویس. اگر یک عنصر در چند ماده وجود دارد، سهم همهٔ آن‌ها را جمع کن. این جدول نقطهٔ اختلاف را آشکار می‌کند.

هر ضریب روی تمام فرمول اثر می‌گذارد

وقتی ضریب ماده‌ای تغییر می‌کند، شمار همهٔ عنصرهای آن ماده را دوباره محاسبه کن؛ فقط عنصر هدف تغییر نکرده است.

ترتیب مناسبی برای وارسی انتخاب کن

از عنصری شروع کن که رابطهٔ روشن‌تری میان دو طرف دارد و عنصرهای حاضر در چند ماده را با دقت بیشتری نگه دار. ترتیب دقیق را مطابق روش تدریس کتاب و کلاس خودت تمرین کن.

یک ضریب را تغییر و جدول را به‌روز کن

در هر گام فقط یک تصمیم اصلی بگیر و شمارش تازه را بنویس. تغییر ذهنی چند ضریب هم‌زمان باعث می‌شود اثر هر انتخاب و محل برگشت نامشخص شود.

گروه‌های حفظ‌شده را یک واحد ببین

اگر یک گروه در دو طرف بدون تغییر ظاهر می‌شود، می‌توانی مطابق روش‌های آموخته‌شده آن را موقتاً یک واحد بشماری. در پایان، شمارش تک‌تک عنصرها همچنان باید بررسی شود.

ضرایب را به کوچک‌ترین نسبت برسان

پس از برابرشدن شمار اتم‌ها، ببین همهٔ ضرایب عامل مشترک دارند یا نه و آن‌ها را مطابق قرارداد درس ساده کن. حذف ضریب نوشته‌نشده را در شمارش نهایی فراموش نکن.

کنترل نهایی را از صفر انجام بده

جدول قدیمی را کنار بگذار و با ضرایب نهایی تعداد هر عنصر را دوباره در دو طرف بشمار. حالت مواد یا شرایط واکنش را نیز اگر در صورت سؤال آمده بدون تغییر حفظ کن.

خطا را به نخستین تغییر برگردان

مشخص کن فرمول را عوض کردی، اثر ضریب را کامل اعمال نکردی، شمارش یک ماده را جا انداختی یا نسبت را ساده نکردی. برای کاربرد در محاسبات از راهنمای مسائل شیمی استفاده کن.