قاعدهٔ کنترل
در مولکول خنثی صفر و در یون چنداتمی برابر بار یون است.
۱. عنصر آزاد
عدد اکسایش O در O₂ چیست؟
پاسخ
صفر؛ عنصر در حالت آزاد عدد اکسایش صفر دارد.
۲. یون تکاتمی
عدد اکسایش Fe در Fe³⁺ چیست؟
پاسخ
+۳، برابر بار یون تکاتمی.
۳. ترکیب خنثی
عدد اکسایش S را در SO₂ بیاب، با فرض O=−2.
پاسخ
x+2(−2)=0، پس S=+4.
۴. یون چنداتمی
عدد اکسایش N در NO₃⁻ چقدر است؟
پاسخ
x+3(−2)=−1، پس N=+5.
۵. تشخیص اکسایش
در تبدیل Fe²⁺ به Fe³⁺ چه فرایندی رخ میدهد؟
پاسخ
عدد از +۲ به +۳ افزایش یافته؛ اکسایش و از دستدادن یک الکترون.
۶. تشخیص کاهش
در تبدیل Cu²⁺ به Cu، فرایند چیست؟
پاسخ
عدد از +۲ به صفر کاهش یافته؛ کاهش و گرفتن دو الکترون.
۷. واکنش کامل
در Zn + Cu²⁺ → Zn²⁺ + Cu، کدام گونه اکسید میشود؟
پاسخ
Zn از صفر به +۲ میرود و اکسید میشود.
۸. عاملها
در واکنش سؤال ۷، عامل اکسنده و کاهنده را بنویس.
پاسخ
Cu²⁺ که کاهش مییابد عامل اکسنده است؛ Zn که اکسید میشود عامل کاهنده است.
۹. تعداد الکترون
نیمواکنش Al → Al³⁺ را با الکترون کامل کن.
پاسخ
Al → Al³⁺ + 3e⁻.
۱۰. نقد نام عامل
دانشآموز میگوید «عامل اکسنده خودش اکسید میشود». اصلاح کن.
پاسخ
عامل اکسنده باعث اکسایش دیگری میشود و خودش کاهش مییابد.
خودتصحیح
| معیار | امتیاز |
|---|---|
| عدد اکسایش | ۸ |
| جهت تغییر و الکترون | ۶ |
| عامل اکسنده و کاهنده | ۶ |
یک جدول «قبل/بعد» بساز. درسنامه در راهنمای عدد اکسایش قرار دارد.