۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال زمین‌شناسی / آتشفشان
۱۰ تمرین تحلیل فوران

۱۰ نمونه سؤال فوران آتشفشان؛
ویژگی ماگما را تا پیامد دنبال کن

نوع فوران یک پاسخ حفظی نیست. دما و ترکیب را به گرانروی، رفتار گاز، فشار و شیوهٔ خروج مواد پیوند بده.

ماگما → گرانروی → گاز → فوران

روش اجرای آزمونک

از ویژگی ماگما مستقیم به نام فوران نپر؛ حلقه‌های میانی را بنویس. آموزش در ماگما و فوران آتشفشان آمده است.

۱۰ تمرین ماگما و فوران

سؤال 1

گرانروی ماگما چه مفهومی دارد؟

پاسخ تشریحی

میزان مقاومت آن در برابر جریان؛ ماگمای پرگرانرو دشوارتر و کندتر جاری می‌شود.

سؤال 2

اگر گرانروی زیاد باشد، خروج گاز چه تغییری می‌تواند کند؟

پاسخ تشریحی

گاز دشوارتر خارج می‌شود و احتمال تجمع فشار افزایش می‌یابد؛ نتیجه به مقدار گاز و مسیر خروج نیز وابسته است.

سؤال 3

افزایش دما، با ثابت‌بودن عوامل دیگر، معمولاً چه اثری بر گرانروی دارد؟

پاسخ تشریحی

گرانروی را کاهش می‌دهد و روانی ماگما را بیشتر می‌کند.

سؤال 4

چرا مقدار گاز به‌تنهایی نوع فوران را تعیین نمی‌کند؟

پاسخ تشریحی

امکان خروج گاز به گرانروی و مسیرها وابسته است؛ گاز محبوس و گاز آزادشونده رفتار یکسانی ایجاد نمی‌کنند.

سؤال 5

ماگما و گدازه چه تفاوتی دارند؟

پاسخ تشریحی

مادهٔ مذاب زیر سطح ماگما نام دارد؛ پس از رسیدن به سطح، بخش مذاب خروجی گدازه خوانده می‌شود.

سؤال 6

در یک مقطع آتشفشان، چگونه مسیر حرکت ماده را پیدا می‌کنیم؟

پاسخ تشریحی

مخزن، مجرا و دهانه را جدا برچسب می‌زنیم و فقط اتصال‌های نشان‌داده‌شده را با پیکان دنبال می‌کنیم.

سؤال 7

آیا رنگ تیرهٔ مواد در تصویر برای تشخیص نوع آن‌ها کافی است؟

پاسخ تشریحی

خیر؛ حالت ماده، شکل حرکت، قطعه‌ای یا مذاب‌بودن و راهنمای شکل باید بررسی شود.

سؤال 8

چگونه محل سردشدن بر بافت سنگ آذرین اثر می‌گذارد؟

پاسخ تشریحی

سردشدن آهسته‌تر در عمق فرصت رشد بلورهای درشت‌تر می‌دهد؛ سردشدن سریع سطحی معمولاً بافت ریزتر می‌سازد.

سؤال 9

برای ارتباط‌دادن آتشفشان به مرز ورقه‌ها چه شواهدی لازم است؟

پاسخ تشریحی

نوع مرز، جهت حرکت ورقه‌ها و محل صعود ماده در شکل؛ وجود آتشفشان به‌تنهایی همهٔ جزئیات را ثابت نمی‌کند.

سؤال 10

زنجیرهٔ کامل پاسخ دربارهٔ رفتار فوران چیست؟

پاسخ تشریحی

ویژگی ماگما را بنویس، اثرش بر گرانروی را تعیین کن، خروج گاز و فشار را تحلیل کن و سپس شیوهٔ خروج و پیامد را نتیجه بگیر.

چک‌لیست خودتصحیح

  1. ماگما، گدازه، گاز و قطعات جامد را جدا کردم.
  2. دما و ترکیب را ابتدا به گرانروی وصل کردم.
  3. رفتار گاز را پیش از نوع خروج توضیح دادم.
  4. مسیر ماده را از روی اتصال‌های شکل خواندم.
  5. نتیجه را بیش از شواهد شکل قطعی نکردم.