۲۰ امتحان نهایی / زمین‌شناسی · سنگ آذرین
محل، سرعت، بلور

سنگ آذرین؛
از محل سردشدن به فرصت رشد بلور و بافت برس

اندازهٔ بلور یک نشانه از تاریخ سردشدن است. محل تشکیل، سرعت نسبی و فرصت رشد را مرحله‌ای بنویس و فقط نام سنگ را حفظ نکن.

محل → سرعت → بافت

مادهٔ مذاب و محل آن را مشخص کن

ابتدا ببین مادهٔ مذاب درون زمین مانده یا به سطح رسیده است. این جایگاه شرایط سردشدن و مسیر تشکیل سنگ را تغییر می‌دهد.

سرعت سردشدن را نسبی تحلیل کن

محیط عمیق‌تر معمولاً گرما را آهسته‌تر از سطح از دست می‌دهد. پاسخ را به صورت مقایسه‌ای و با دلیل انتقال گرما بنویس.

کارت تحلیل سنگ آذرین

محل مادهٔ مذاب ← شرایط محیط ← سرعت سردشدن ← فرصت رشد ← اندازهٔ بلور ← بافت ← درونی/بیرونی ← شاهد

فرصت رشد بلور را حلقهٔ میانی قرار بده

سرعت کمتر سردشدن، زمان بیشتری برای رشد بلورها فراهم می‌کند. این حلقه توضیح می‌دهد چرا سرعت و اندازهٔ بلور با هم مرتبط‌اند.

بلور درشت را شاهد سردشدن کند بگیر

بافت بلورین درشت نشان می‌دهد بلورها فرصت رشد داشته‌اند. از این شاهد می‌توان به شرایط نسبی تشکیل برگشت.

بافت ریز را با سردشدن سریع‌تر پیوند بده

کاهش سریع‌تر دما فرصت رشد را محدود می‌کند و بافت ریزتر می‌سازد. اندازهٔ مشاهده‌شده را با مقیاس نمونه و شکل سؤال بسنج.

بافت شیشه‌ای را از بلور ریز جدا کن

نبود ساخت بلوری قابل مشاهده با داشتن بلورهای بسیار ریز یکسان نیست. توصیف شکل و شرایط سردشدن را هم‌زمان بخوان.

بافت حفره‌دار را به خروج گاز وصل کن

حفره‌ها می‌توانند جای حباب‌های گاز در مادهٔ در حال سردشدن باشند. این شاهد را با محیط تشکیل و دیگر ویژگی‌ها ترکیب کن.

درونی و بیرونی را از جای تشکیل نتیجه بگیر

نام دسته باید نتیجهٔ محل جامدشدن باشد. بلورها و بافت شواهد کمکی‌اند و بهتر است زنجیرهٔ دلیل کامل نوشته شود.

دو مرحلهٔ سردشدن را از بافت مرکب بخوان

وجود بلورهای درشت‌تر در زمینهٔ ریزتر می‌تواند دو دورهٔ متفاوت رشد و سردشدن را نشان دهد. هر بخش بافت را جدا توصیف کن.

پاسخ را در دو جهت کنترل کن

از شرایط تشکیل به بافت و از بافت به تاریخ سردشدن برگرد. برای جایگاه این سنگ‌ها به چرخهٔ سنگ و برای تصویر به تحلیل شکل برو.