روش اجرای آزمونک
هر عامل را در یکی از ستونهای رفتاری، متابولیک، محیطی یا غیرقابلتغییر قرار بده و از «افزایش خطر» نتیجه قطعی نساز. راهنمای درس در بیماریهای غیرواگیر و پیشگیری آمده است.
۱۰ تمرین تشریحی
سؤال 1
عامل خطر با علت قطعی چه تفاوتی دارد؟
پاسخ تشریحی
عامل خطر احتمال بروز یا پیامد نامطلوب را افزایش میدهد، اما وجود آن به تنهایی وقوع قطعی بیماری را ثابت نمیکند.
سؤال 2
مصرف دخانیات در کدام گروه عامل خطر قرار میگیرد؟
پاسخ تشریحی
عامل رفتاری قابل تعدیل است؛ همچنین مواجهه با دود دیگران باید جداگانه در نظر گرفته شود.
سؤال 3
فشار خون بالا یک رفتار است یا عامل متابولیک؟
پاسخ تشریحی
عامل متابولیک یا فیزیولوژیک است؛ رفتارها و محیط میتوانند در شکلگیری آن نقش داشته باشند.
سؤال 4
چرا فعالیت بدنی ناکافی و نشستن طولانی را در تحلیل جدا میکنیم؟
پاسخ تشریحی
دو مواجهه مرتبط اما متمایزند؛ افزایش حرکت و کاهش زمان کمتحرکی میتوانند دو هدف جدا در برنامه پیشگیری باشند.
سؤال 5
آلودگی هوا نشان میدهد پیشگیری فقط تصمیم فردی نیست. چرا؟
پاسخ تشریحی
محیط و سیاستهای شهری بر میزان مواجهه اثر دارند و فرد همیشه کنترل کامل بر کیفیت هوا ندارد؛ اقدام جمعی نیز لازم است.
سؤال 6
سابقه خانوادگی قابل تغییر نیست. چه فایدهای از شناخت آن داریم؟
پاسخ تشریحی
برای آگاهی از خطر، پیگیری و تصمیمهای پیشگیرانه با راهنمایی حرفهای مفید است، هرچند خود عامل را نمیتوان تغییر داد.
سؤال 7
چرا وجود چند عامل خطر اهمیت دارد؟
پاسخ تشریحی
عاملها ممکن است همزمان اثر بگذارند و ارزیابی کلی را تغییر دهند؛ با این حال از جمع ساده آنها نباید احتمال قطعی ساخت.
سؤال 8
غربالگری با پیشگیری از عامل خطر چه تفاوتی دارد؟
پاسخ تشریحی
کاهش مواجهه میکوشد احتمال بیماری را کم کند؛ غربالگری برای شناسایی زودتر در افراد واجد شرایط است و تشخیص نهایی نیست.
سؤال 9
برای تبدیل هدف «سالمتر زندگی کردن» به اقدام قابل سنجش چه میکنید؟
پاسخ تشریحی
یک رفتار مشخص، زمان و موقعیت اجرا و شاخص پیگیری تعیین میکنیم؛ انتخاب باید متناسب با فرد و راهنمای معتبر باشد.
سؤال 10
الگوی کامل تحلیل بیماری غیرواگیر چیست؟
پاسخ تشریحی
عاملهای رفتاری، متابولیک، محیطی و غیرقابلتغییر را جدا کن، زنجیره اثر را بنویس و اقدام فردی، خدماتی و محیطی پیشنهاد بده.
چکلیست خودتصحیح
- خطر را با قطعیت یکی نگرفتم.
- رفتاری و متابولیک را جدا کردم.
- عوامل محیطی را دیدم.
- قابلتغییر و غیرقابلتغییر را تفکیک کردم.
- اقدام فردی و جمعی را متناسب نوشتم.
محتوا در ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ با برگه رسمی WHO درباره بیماریهای غیرواگیر و عوامل خطر آنها تطبیق داده شد.