سه سطح در یک خط زمان
پیشگیری اولیه پیش از بروز بیماری و برای کاهش احتمال آغاز آن عمل میکند. پیشگیری ثانویه بر شناسایی زودهنگام و اقدام بهموقع تمرکز دارد. پیشگیری ثالثیه پس از ایجاد بیماری برای کاهش عوارض، ناتوانی یا بازگرداندن کارکرد انجام میشود.
وضعیت فرد ← زمان مداخله ← هدف مستقیم ← سطح پیشگیری ← دلیل
سؤال ۱: آموزش پیش از بیماری
برنامهای پیش از بروز مشکل، مهارت شستن درست دستها را آموزش میدهد. سطح غالب چیست؟
پاسخ تشریحی
پیشگیری اولیه؛ هدف کاهش احتمال آغاز و انتقال بیماری پیش از رخداد آن است.
سؤال ۲: ایمنسازی
اقدامی ایمنساز پیش از مواجهه با عامل انجام میشود. در چارچوب سؤال در کدام سطح است؟
پاسخ تشریحی
اولیه؛ مداخله پیش از بیماری و برای جلوگیری از آغاز آن انجام شده است.
سؤال ۳: غربالگری
افراد بدون علامت آشکار با آزمونی معتبر برای یافتن زودهنگام یک اختلال بررسی میشوند. سطح چیست؟
پاسخ تشریحی
ثانویه؛ هدف شناسایی زودهنگام پیش از پیشرفت و فراهمکردن ارزیابی بعدی است. غربالگری بهتنهایی تشخیص قطعی نیست.
سؤال ۴: پیگیری نتیجه غربالگری
چرا نتیجهٔ غیرطبیعی غربالگری باید با ارزیابی تخصصی دنبال شود؟
پاسخ تشریحی
آزمون غربالگری افراد نیازمند بررسی را جدا میکند و ممکن است خطا داشته باشد؛ تشخیص نیازمند فرایند تأییدی مناسب است.
سؤال ۵: بازتوانی
پس از آسیب، برنامهای برای بازگشت تدریجی توان حرکتی اجرا میشود. سطح غالب چیست؟
پاسخ تشریحی
ثالثیه؛ بیماری یا آسیب رخ داده و هدف کاهش ناتوانی و بازگرداندن کارکرد است.
سؤال ۶: کاهش عارضه
فردی با بیماری شناختهشده آموزش میبیند چگونه طبق برنامهٔ درمانی از عوارض بعدی پیشگیری کند. سطح چیست؟
پاسخ تشریحی
ثالثیه؛ مداخله پس از ایجاد بیماری و برای کاهش عارضه است.
سؤال ۷: عامل خطر
محیط مدرسه پیش از بروز آسیب اصلاح میشود تا خطر لغزش کم شود. سطح را تعیین کنید.
پاسخ تشریحی
اولیه؛ عامل خطر پیش از وقوع آسیب کاهش یافته است.
سؤال ۸: دو مرحله در یک برنامه
برنامهای هم آموزش کاهش خطر میدهد و هم افراد را برای شناسایی زودهنگام بررسی میکند. آیا فقط یک سطح دارد؟
پاسخ تشریحی
خیر. بخش آموزش میتواند اولیه و بخش شناسایی زودهنگام ثانویه باشد. هر جزء را با هدف خودش طبقهبندی میکنیم.
سؤال ۹: درمان و سطح
آیا نام یک اقدام بهتنهایی همیشه سطح پیشگیری را مشخص میکند؟
پاسخ تشریحی
خیر. زمان، وضعیت فرد و هدف مستقیم اهمیت دارند؛ یک برنامه ممکن است چند جزء با سطوح متفاوت داشته باشد.
سؤال ۱۰: پاسخ مقایسهای
تفاوت اصلی پیشگیری ثانویه و ثالثیه را در یک جمله بنویسید.
پاسخ تشریحی
ثانویه بیماری یا اختلال را زود پیدا میکند تا پیشرفت محدود شود؛ ثالثیه پس از استقرار آن، عوارض و ناتوانی را کاهش میدهد و کارکرد را بهبود میبخشد.
برگهٔ خودتصحیح
فقط نام اقدام را نبین؛ بنویس فرد در چه مرحلهای است و هدف مستقیم چیست. توضیح کامل در راهنمای سطوح پیشگیری آمده است.