قالب تحلیل
انتظار یا ارزش اعلامشده | رفتار مشاهدهشده | رابطه یا فاصلهٔ میان آنها
۱. تشخیص فرهنگ آرمانی
در مدرسه تأکید میشود همهٔ دانشآموزان باید در گفتوگو نوبت را رعایت کنند. این گزاره کدام بخش فرهنگ را نشان میدهد؟
پاسخ
فرهنگ آرمانی؛ الگویی را بیان میکند که مطلوب و مورد انتظار است.
۲. تشخیص فرهنگ واقعی
پژوهشگر در چند جلسه ثبت میکند که برخی افراد سخن یکدیگر را قطع میکنند. این داده به کدام بخش مربوط است؟
پاسخ
فرهنگ واقعی؛ رفتار رخداده و مشاهدهشده را گزارش میکند.
۳. فاصلهٔ دو بخش
دو دادهٔ سؤال ۱ و ۲ را کنار هم بگذار و نتیجه را بنویس.
پاسخ
میان الگوی مطلوبِ رعایت نوبت و بخشی از رفتار واقعی فاصله وجود دارد؛ داده فقط دربارهٔ موقعیت مشاهدهشده اجازهٔ نتیجه میدهد.
۴. نبودن فاصله
اگر اعضای یک گروه در عمل نیز دقیقاً مطابق قاعدهٔ اعلامشده همکاری کنند، رابطهٔ فرهنگ آرمانی و واقعی چیست؟
پاسخ
در این مورد با هم هماهنگ یا بسیار نزدیکاند.
۵. دادهٔ ناکافی
فقط میدانیم «صداقت ارزش مهمی است». آیا میتوان دربارهٔ فرهنگ واقعی جامعه نتیجه داد؟
پاسخ
خیر؛ این گزاره انتظار ارزشی را نشان میدهد و برای فرهنگ واقعی به دادهٔ رفتاری نیاز داریم.
۶. تعمیم نادرست
یک رفتار خلاف قاعده در یک موقعیت دیده شده است. آیا میتوان گفت هیچکس به آن ارزش پایبند نیست؟
پاسخ
خیر؛ یک مشاهده برای تعمیم به همه کافی نیست. باید دامنه و تکرار داده مشخص باشد.
۷. تغییر فاصله
پس از آموزش و بازخورد، رفتار واقعی گروه به الگوی مطلوب نزدیکتر میشود. چه تغییری رخ داده است؟
پاسخ
فاصلهٔ فرهنگ واقعی با فرهنگ آرمانی در آن زمینه کاهش یافته است.
۸. نقد پاسخ
دانشآموز مینویسد «فرهنگ واقعی یعنی رفتار بد». خطا را توضیح بده.
پاسخ
فرهنگ واقعی به آنچه در عمل رخ میدهد اشاره دارد و الزاماً بد نیست؛ ممکن است با فرهنگ آرمانی هماهنگ یا از آن دور باشد.
خودتصحیح
| معیار | امتیاز |
|---|---|
| نام درست مفهوم | ۸ |
| شاهد سناریو | ۶ |
| نتیجهگیری با دامنهٔ درست | ۶ |
برای هر سؤال عبارت شاهد را عیناً کوتاه یادداشت کن. آموزش در راهنمای فرهنگ آرمانی و واقعی آمده است.