۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال زمین‌شناسی / مخاطرات
۱۰ تمرین تشخیص مخاطره

۱۰ نمونه سؤال فرونشست و زمین‌لغزش؛
جهت حرکت را پیش از نام پدیده پیدا کن

ترک سطحی در چند پدیده دیده می‌شود. شیب، جهت جابه‌جایی، مقطع لایه‌ها و نقش آب را کنار هم بگذار و سپس نتیجه بگیر.

↓ فرونشست / ↘ لغزش

روش اجرای آزمونک

پیش از نام پدیده، پیکان حرکت و هندسهٔ محل را مشخص کن. آموزش کامل در فرونشست و زمین‌لغزش آمده است.

۱۰ تمرین تشخیص ناپایداری زمین

سؤال 1

تفاوت جهت غالب حرکت در فرونشست و زمین‌لغزش چیست؟

پاسخ تشریحی

در فرونشست سطح عمدتاً پایین می‌رود یا لایه‌ها فشرده می‌شوند؛ در زمین‌لغزش توده در راستای دامنه جابه‌جا می‌شود.

سؤال 2

چرا ترک سطحی به‌تنهایی برای تشخیص پدیده کافی نیست؟

پاسخ تشریحی

ترک در هر دو پدیده ممکن است دیده شود؛ مکان، جهت، شیب، مقطع و سازوکار حرکت باید بررسی شوند.

سؤال 3

برداشت زیاد آب زیرزمینی چگونه می‌تواند به فرونشست کمک کند؟

پاسخ تشریحی

کاهش فشار آب در مواد تراکم‌پذیر می‌تواند فشردگی لایه‌ها و پایین‌رفتن سطح را افزایش دهد.

سؤال 4

نفوذ آب چگونه می‌تواند دامنه را ناپایدار کند؟

پاسخ تشریحی

ممکن است وزن توده یا فشار آب منفذی را افزایش و مقاومت برشی را کاهش دهد؛ سازوکار باید با دادهٔ سؤال سازگار باشد.

سؤال 5

عامل زمینه‌ساز و عامل آغازگر چه تفاوتی دارند؟

پاسخ تشریحی

شیب، جنس مواد یا هوازدگی زمینهٔ ناپایداری را می‌سازند؛ بارش، حفاری یا لرزش می‌تواند زمان شروع حرکت را رقم بزند.

سؤال 6

ترک کششی در بالای دامنه و برآمدگی در پایین آن چه برداشتی می‌دهد؟

پاسخ تشریحی

می‌تواند نشانهٔ حرکت یک توده روی سطح لغزش باشد؛ شکل سطح و جهت جابه‌جایی باید آن را تأیید کند.

سؤال 7

چرا از یک عکس نمی‌توان سرعت حرکت زمین را تعیین کرد؟

پاسخ تشریحی

سرعت به دادهٔ زمانی نیاز دارد؛ مقایسهٔ دوره‌ای، اندازه‌گیری جابه‌جایی یا توالی تصاویر لازم است.

سؤال 8

برای لغزشی که آب عامل مهم آن است چه راهکاری با سازوکار همخوان است؟

پاسخ تشریحی

کنترل نفوذ و زهکشی می‌تواند فشار آب را کاهش دهد؛ طراحی اقدام به بررسی محل و شرایط دامنه نیاز دارد.

سؤال 9

برای فرونشست مرتبط با برداشت آب چه نوع اقدام متناسب است؟

پاسخ تشریحی

مدیریت برداشت و تغذیه و پایش سطح آب و جابه‌جایی؛ اقدام باید حلقهٔ کاهش فشار و فشردگی را هدف بگیرد.

سؤال 10

ترتیب پاسخ تشخیصی برای یک شکل ناپایداری زمین چیست؟

پاسخ تشریحی

محیط و شیب را توصیف کن، جهت حرکت و لایه‌ها را بخوان، نقش آب و عامل آغازگر را توضیح بده، پدیده را نام ببر و اقدام متناسب پیشنهاد کن.

چک‌لیست خودتصحیح

  1. جهت حرکت را پیش از نام پدیده تعیین کردم.
  2. مکان ترک را در تفسیر آوردم.
  3. عامل زمینه‌ساز و آغازگر را جدا کردم.
  4. برای سرعت حرکت به دادهٔ زمانی نیاز دانستم.
  5. راهکار را به سازوکار تشخیص‌داده‌شده وصل کردم.