جدول مقایسه
برای هر فرایند ورودی کربنی، منبع یا شکل انرژی، گاز مبادلهشده، محصول آلی و محل اصلی رخداد را جدا بنویس.
نور → انرژی شیمیایی مواد آلی | انرژی مواد آلی → ATP و گرما
سؤال ۱: نقش کلی فتوسنتز
در فتوسنتز انرژی نور چه سرنوشتی پیدا میکند؟
پاسخ: به انرژی شیمیایی در مواد ساختهشده تبدیل میشود؛ ماده و انرژی را نباید یکی دانست.
سؤال ۲: نقش کلی تنفس
تنفس یاختهای چگونه با ATP ارتباط دارد؟
پاسخ: بخشی از انرژی آزادشده از مواد آلی برای ساخت ATP و پیشبرد فعالیتهای یاخته به کار میرود.
سؤال ۳: محل اندامکی
اندامک اصلی فتوسنتز و تنفس هوازی در یاختهٔ گیاهی چیست؟
پاسخ: فتوسنتز در کلروپلاست و بخشهای اصلی تنفس هوازی در میتوکندری رخ میدهد.
سؤال ۴: کربن
دیاکسید کربن در دو فرایند چه نقش متفاوتی دارد؟
پاسخ: در فتوسنتز منبع کربن برای ساخت مواد آلی است؛ در تنفس یاختهایِ مواد کربندار میتواند بهعنوان فرآورده آزاد شود.
سؤال ۵: اکسیژن
اکسیژن را در فتوسنتز و تنفس هوازی مقایسه کنید.
پاسخ: در فتوسنتز اکسیژن میتواند آزاد شود؛ در تنفس هوازی در مراحل پایانی پذیرندهٔ الکترون است و مصرف میشود.
سؤال ۶: زمان رخداد
آیا یاختهٔ گیاهی فقط هنگام تاریکی تنفس میکند؟
پاسخ: خیر؛ تنفس برای تأمین انرژی فعالیتهای یاخته در روشنایی و تاریکی میتواند ادامه داشته باشد.
سؤال ۷: وابستگی مستقیم به نور
کدام فرایند مستقیماً به دریافت نور وابسته است؟
پاسخ: واکنشهای نوری فتوسنتز؛ تنفس یاختهای مستقیماً نور را بهعنوان ورودی نمیگیرد.
سؤال ۸: رابطهٔ محصولات و واکنشدهندهها
چگونه این دو فرایند در مقیاس ماده به هم مرتبطاند؟
پاسخ: مواد آلی و اکسیژن حاصل از فتوسنتز میتوانند در تنفس مصرف شوند و CO₂ و آب حاصل از تنفس میتوانند در فتوسنتز به کار روند؛ مسیرهای واقعی مرحلهای و یکسان نیستند.
سؤال ۹: خالص تبادل گاز
اگر در نور، سرعت فتوسنتز از تنفس بیشتر باشد، تبادل خالص CO₂ چه جهتی دارد؟
پاسخ: مصرف CO₂ بیشتر از تولید آن است؛ بنابراین جذب خالص CO₂ از محیط رخ میدهد.
سؤال ۱۰: نقطهٔ جبران
اگر سرعت مصرف و تولید CO₂ در دو فرایند برابر باشد، تغییر خالص CO₂ چیست؟
پاسخ: تبادل خالص CO₂ صفر است، هرچند هر دو فرایند میتوانند ادامه داشته باشند.
چطور خودتصحیح کنی؟
برای هر سؤال فقط یک معیار مقایسه انتخاب کن و دو ستون فتوسنتز و تنفس بساز. در سؤال «خالص»، مقدار تولید و مصرف را پیش از نتیجه از هم کم کن.