۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال زیست
۱۰ تمرین تألیفی و پاسخ‌دار

نمونه سؤال گردش خون؛
هر مسیر را از یک حفره آغاز و به همان چرخه برگردان

برای حل، جهت حرکت خون را با پیکان بنویس و «سرخرگ یا سیاهرگ» را بر اساس جهت نسبت به قلب تشخیص بده، نه میزان اکسیژن خون.

قانون جهت‌محور

سرخرگ خون را از قلب دور و سیاهرگ خون را به قلب نزدیک می‌کند. دریچه‌ها حرکت یک‌طرفه را پشتیبانی می‌کنند و مویرگ‌ها محل اصلی تبادل با بافت‌اند. مقدار اکسیژن به مسیر ششی یا عمومی بستگی دارد.

قالب ردیابی

حفرهٔ آغاز ← دریچه ← رگ خروجی ← بستر مویرگی ← رگ بازگشتی ← حفرهٔ پایان

سؤال ۱: مسیر گردش ششی

مسیر خون را از بطن راست تا دهلیز چپ بنویسید.

پاسخ تشریحی

بطن راست ← سرخرگ ششی ← مویرگ‌های شش ← سیاهرگ‌های ششی ← دهلیز چپ.

سؤال ۲: مسیر گردش عمومی

مسیر کلی خون را از بطن چپ تا دهلیز راست کامل کنید.

پاسخ تشریحی

بطن چپ ← آئورت و سرخرگ‌های عمومی ← مویرگ‌های بافتی ← سیاهرگ‌ها و سیاهرگ‌های بزرگ ← دهلیز راست.

سؤال ۳: استثنای اکسیژن

چرا تعریف «سرخرگ همیشه خون پر‌اکسیژن دارد» نادرست است؟

پاسخ تشریحی

نام سرخرگ بر جهت خروج از قلب استوار است. سرخرگ ششی خون را از قلب به شش می‌برد، اما پیش از تبادل ششی اکسیژن کمتری دارد.

سؤال ۴: نقش دریچه

اگر اختلاف فشار تمایل به بازگشت خون ایجاد کند، دریچهٔ سالم چه نقشی دارد؟

پاسخ تشریحی

بسته‌شدن دریچه مانع بازگشت قابل‌توجه خون می‌شود و جهت حرکت را حفظ می‌کند. باز و بسته‌شدن آن با اختلاف فشار مرتبط است.

سؤال ۵: ضخامت دیوارهٔ بطن‌ها

چرا دیوارهٔ بطن چپ از بطن راست ضخیم‌تر است؟

پاسخ تشریحی

بطن چپ خون را در گردش عمومی و مسیر گسترده‌تری پمپ می‌کند و برای ایجاد فشار بیشتر ماهیچهٔ ضخیم‌تری دارد؛ بطن راست خون را به گردش ششی می‌فرستد.

سؤال ۶: مویرگ و تبادل

نازک‌بودن دیواره و گستردگی شبکهٔ مویرگی چگونه به تبادل کمک می‌کند؟

پاسخ تشریحی

دیوارهٔ نازک فاصلهٔ انتشار را کم و شبکهٔ گسترده سطح تماس را زیاد می‌کند؛ در نتیجه تبادل مواد میان خون و مایع میان‌بافتی تسهیل می‌شود.

سؤال ۷: ترتیب حفره‌ها

خونی که از بافت‌های بدن بازمی‌گردد، پیش از خروج به سوی شش از کدام دو حفره عبور می‌کند؟

پاسخ تشریحی

ابتدا دهلیز راست و سپس بطن راست؛ بعد وارد سرخرگ ششی می‌شود.

سؤال ۸: تحلیل انسداد

اگر مسیر یک سرخرگ بافتی تنگ شود، نخستین پیامد مستقیم برای بافت پایین‌دست چیست؟

پاسخ تشریحی

جریان خون ورودی و رساندن مواد به بافت می‌تواند کاهش یابد. شدت و پیامدهای بعدی بدون دادهٔ بیشتر قابل تعیین دقیق نیست.

سؤال ۹: دو گردش پیوسته

چرا گردش ششی و عمومی را دو سامانهٔ کاملاً جدا نمی‌دانیم؟

پاسخ تشریحی

خروجی یکی وارد بخش دیگر قلب و سپس گردش دیگر می‌شود؛ خون در یک مسیر پیوسته میان قلب، شش و بافت‌ها حرکت می‌کند.

سؤال ۱۰: ردیابی یک گویچه

یک گویچهٔ قرمز در دهلیز چپ است. پنج ایستگاه بعدی آن را تا بازگشت به قلب بنویسید.

پاسخ تشریحی

دهلیز چپ ← بطن چپ ← آئورت/سرخرگ عمومی ← مویرگ بافتی ← سیاهرگ عمومی ← دهلیز راست. نام دقیق رگ با توجه به بافت فرضی می‌تواند جزئی‌تر شود.

برگهٔ خودتصحیح

در هر پاسخ جهت را نسبت به قلب کنترل کن و مویرگ را میان سرخرگ و سیاهرگ قرار بده. برای مرور شکل و چرخه، راهنمای گردش خون را بخوان.

مسیرهای مرتبط

مهارت‌های مکمل

گردش خون تبادل مویرگی گروه‌های خونی