۲۰ امتحان نهایی / مهارت زیست
پادگن، پادتن، سازگاری

گروه خونی؛
سطح گلبول و پلاسما را در دو ستون نگه دار

برای حل سؤال ABO، پادگن‌های سطح گلبول قرمز و پادتن‌های پلاسما را جدا بنویس. سپس سازگاری را از برخورد پادگن دهنده با پادتن گیرنده تحلیل کن.

ABO

دو محل را از ابتدا جدا کن

پادگن‌های سامانهٔ ABO روی سطح گلبول قرمز بررسی می‌شوند و پادتن‌های متناظر در پلاسما مطرح‌اند. جابه‌جایی این دو محل، جدول گروه خونی و نتیجهٔ سازگاری را وارونه می‌کند.

جدول چهارستونی

گروه | پادگن سطح گلبول | پادتن پلاسما | ژن‌نمودهای ممکن

گروه A را با دو ژن‌نمود ممکن بخوان

رخ‌نمود A می‌تواند از دو ترکیب ژنی سازگار در مدل ABO به دست آید. برای نتیجه‌گیری ژن‌نمود از رخ‌نمود، همهٔ حالت‌های ممکن را بنویس و بدون دادهٔ خانوادگی یکی را قطعی نکن.

هم‌توانی را در گروه AB ببین

در فرد AB هر دو نشانۀ A و B در رخ‌نمود ظاهر می‌شوند. این وضعیت نمونه‌ای برای بیان هم‌توانی در مدل کتابی است. آن را با غالب‌بودن یکی بر دیگری توصیف نکن.

گروه O را از نبود پادگن‌های A و B تشخیص بده

در سامانهٔ ABO، گروه O روی گلبول قرمز پادگن A یا B ندارد و ژن‌نمود آن از دو دگرهٔ مربوط ساخته می‌شود. نبود پادگن را با نبود همهٔ مولکول‌های سطح سلول یکی ندان.

سازگاری را از برخورد پادگن و پادتن بساز

در سؤال انتقال گلبول قرمز، پادگن گلبول دهنده را با پادتن پلاسمای گیرنده مقایسه کن. اگر پادتن متناظر وجود داشته باشد، واکنش نامطلوب انتظار می‌رود. جدول را به‌جای حفظ شعارهای «دهنده و گیرندهٔ عمومی» به کار ببر.

نوع فرآوردهٔ خونی را از سؤال بخوان

تحلیل انتقال گلبول قرمز با انتقال پلاسما یکسان نیست، چون جزء مورد توجه عوض می‌شود. اگر صورت سؤال نوع فرآورده را مشخص کرده است، جدول را بر اساس همان جزء بساز.

سامانهٔ Rh را جدا تحلیل کن

مثبت یا منفی‌بودن Rh به حضور یا نبود پادگن مورد نظر روی گلبول قرمز در مدل آموزشی مربوط است. نتیجهٔ ABO و Rh را در دو مرحلهٔ جدا به دست آور و سپس ترکیب کن.

نمونهٔ جدول‌خوانی

اگر گلبول دهنده پادگن A داشته باشد و پلاسمای گیرنده پادتن ضد A داشته باشد، این جفت در تحلیل آموزشی انتقال گلبول قرمز ناسازگار است. نام گروه‌ها را تنها پس از نوشتن این دو داده نتیجه بگیر.

وراثت را با مربع آمیزش کنترل کن

ژن‌نمودهای ممکن والدین را از رخ‌نمودها فهرست کن و برای هر حالت مربع آمیزش جدا بساز. اگر فرزند گروهی دارد که یک حالت والد را حذف می‌کند، نتیجه را مرحله‌به‌مرحله نشان بده.

کنترل نهایی با سه پرسش

کدام پادگن روی گلبول است؟ کدام پادتن در پلاسمای گیرنده است؟ نوع فرآوردهٔ منتقل‌شده چیست؟ برای وراثت از ژن‌نمود و رخ‌نمود و برای مسیر خون از گردش خون کمک بگیر.

مسیرهای مرتبط

مهارت‌های مکمل

زیست امتحان نهایی گردش خون انعقاد خون