دادهٔ مشترک
هرجا وزن لازم است g=10 N/kg بگیر. علامت برداری نیروی بازگرداننده را در رسم جهت مشخص کن؛ رابطههای اندازه با x مثبت نوشته شدهاند.
طول طبیعی و نهایی ← x ← F=kx ← تعادل نیروها ← U=½kx²
سؤال ۱: نیروی فنر
فنری با k=200 N/m به اندازهٔ 5 cm کشیده شده است. اندازهٔ نیرو چقدر است؟
پاسخ: x=0.05 m و F=200×0.05=10 N.
سؤال ۲: ثابت فنر
نیروی 12 N فنر را 3 cm میکشد. k را بیابید.
پاسخ: k=12/0.03=400 N/m.
سؤال ۳: تغییر طول
طول طبیعی 20 cm و طول نهایی 26 cm است. x چند متر است؟
پاسخ: تغییر طول 6 cm=0.06 m است، نه 0.26 m.
سؤال ۴: جرم آویزان
جرم 0.5 kg از فنر k=200 N/m در تعادل آویزان است. کشیدگی را بیابید.
پاسخ: در تعادل kx=mg=5 N؛ پس x=5/200=0.025 m.
سؤال ۵: انرژی کشسانی
انرژی فنر k=200 N/m در x=0.05 m چقدر است؟
پاسخ: U=½×200×(0.05)²=0.25 J.
سؤال ۶: دو برابرشدن کشیدگی
اگر x دو برابر شود، نیرو و انرژی چند برابر میشوند؟
پاسخ: نیرو دو برابر و انرژی به دلیل x² چهار برابر میشود.
سؤال ۷: شیب نمودار
در نمودار F بر حسب x برای فنر خطی، شیب چه کمیتی است؟
پاسخ: شیب ΔF/Δx برابر ثابت فنر k است.
سؤال ۸: مساحت زیر نمودار
مساحت زیر نمودار F–x از صفر تا x چه چیزی را نشان میدهد؟
پاسخ: کار انجامشده برای کشیدن فنر و انرژی پتانسیل کشسانی ذخیرهشده، برابر ½kx².
سؤال ۹: مقایسهٔ دو فنر
برای کشیدگی یکسان، فنر k=300 و k=150 N/m را مقایسه کنید.
پاسخ: فنر اول نیروی دو برابر و انرژی کشسانی دو برابر دارد.
سؤال ۱۰: کار از x₁ تا x₂
برای k=100 N/m، کار لازم از x₁=0.10 تا x₂=0.20 m چقدر است؟
پاسخ: ΔU=½k(x₂²−x₁²)=50(0.04−0.01)=1.5 J.
چطور خودتصحیح کنی؟
سانتیمتر را به متر تبدیل کن، x را از طول طبیعی بساز و برای انرژی حتماً x را به توان دو برسان. جواب را با شیب و مساحت نمودار کنترل کن.