نقشهٔ پاسخ ایمنی
سدهای سطحی مانع ورود میشوند؛ دفاع ذاتی پس از عبور عامل، سریع و عمومی واکنش میدهد؛ پاسخ اختصاصی مولکول یا سلول هدف را دقیقتر شناسایی میکند و میتواند حافظه بسازد. اجزای این مراحل با هم همکاری دارند.
عامل یا آسیب ← محل ورود ← خط دفاع ← سلول یا مولکول ← اثر ← حافظه یا نبود آن
سؤال ۱: سد نخست
پوست سالم چگونه احتمال ورود عامل بیماریزا را کاهش میدهد؟
پاسخ تشریحی
پوست سالم یک مانع فیزیکی پیوسته میسازد و پیش از ورود عامل عمل میکند؛ بنابراین بخشی از خط دفاع نخست است.
سؤال ۲: پاسخ ذاتی
در محل خراش، قرمزی و افزایش جریان خون رخ میدهد. این پاسخ را در کدام بخش دفاع قرار میدهید؟
پاسخ تشریحی
این نشانهها بخشی از پاسخ التهابی و دفاع ذاتیاند؛ پاسخ موضعی به آسیب است و برای یک پادگن خاص طراحی نشده است.
سؤال ۳: بیگانهخواری
سلولی ذرهٔ بیگانه را دربر میگیرد و تجزیه میکند. دو مرحلهٔ اصلی عمل آن را بنویسید.
پاسخ تشریحی
نخست شناسایی و دربرگرفتن ذره، سپس ادغام محفظه با بخشهای دارای آنزیم و تجزیهٔ محتوا. نام دقیق سلول را باید از شکل یا متن سؤال تعیین کرد.
سؤال ۴: اختصاصیبودن پادتن
چرا یک پادتن به همهٔ پادگنها به یک اندازه متصل نمیشود؟
پاسخ تشریحی
محل اتصال پادتن با ساختار معینی از پادگن مکمل است؛ تفاوت ساختار پادگنها سبب تفاوت در اتصال میشود.
سؤال ۵: سلولهای B
پس از فعالشدن یک لنفوسیت B مناسب، دو سرنوشت مهم سلولهای حاصل چیست؟
پاسخ تشریحی
بخشی به سلولهای ترشحکنندهٔ پادتن تمایز مییابند و بخشی به سلولهای حافظه تبدیل میشوند. پاسخ را با مسیر نشاندادهشده در شکل سؤال هماهنگ کن.
سؤال ۶: پاسخ ثانویه
در برخورد دوم با همان پادگن، چرا پاسخ اختصاصی میتواند سریعتر باشد؟
پاسخ تشریحی
سلولهای حافظهٔ حاصل از برخورد نخست، پادگن را سریعتر شناسایی و پاسخ اختصاصی را تقویت میکنند.
سؤال ۷: ایمنی هومورال و سلولی
پادتن آزاد در مایعات بدن با تخریب مستقیم یک سلول آلوده چه تفاوتی دارد؟
پاسخ تشریحی
پادتن بخشی از پاسخ هومورال و در مایعات عمل میکند؛ ازبینبردن سلول آلوده با فعالیت سلولهای اختصاصی پاسخ سلولی مرتبط است.
سؤال ۸: همکاری خطوط دفاع
آیا فعالشدن پاسخ اختصاصی به معنی توقف کامل دفاع ذاتی است؟
پاسخ تشریحی
خیر. پاسخهای ذاتی و اختصاصی میتوانند همزمان و مرتبط عمل کنند؛ تقسیم آنها برای شناخت سازوکار است، نه جدایی کامل زمانی.
سؤال ۹: تحلیل نمودار فرضی
در نموداری، مقدار پادتن پس از ورود نخست دیرتر بالا میرود و پس از ورود دوم زودتر و بیشتر افزایش مییابد. چه نتیجهای میگیرید؟
پاسخ تشریحی
الگو با شکلگیری حافظهٔ ایمنی پس از مواجههٔ نخست سازگار است. از نمودار بهتنهایی نوع عامل یا جزئیات درمان را نتیجه نمیگیریم.
سؤال ۱۰: خطای مفهومی
جملهٔ «هر میکروبی که وارد بدن شود حتماً بیماری ایجاد میکند» را اصلاح کنید.
پاسخ تشریحی
ورود عامل بهتنهایی نتیجهٔ بیماری را قطعی نمیکند؛ ویژگی عامل، مقدار آن و پاسخهای دفاعی بدن در پیامد نقش دارند.
برگهٔ خودتصحیح
برای هر پاسخ خط دفاع، اختصاصی یا غیراختصاصیبودن و اثر نهایی را روشن کن. برای مرور اجزا، راهنمای ایمنی بدن را بخوان.