دادهٔ فرضی
A: آغاز راه تازه در سال ۱۱۰ | B: ساخت بازار در سال ۱۲۵ | C: سیل در سال ۱۳۲ | D: بازسازی پل در سال ۱۴۰ | E: گشایش بندر در سال ۱۵۸
۱. ترتیب
رویدادها را از قدیم به جدید مرتب کن.
پاسخ
A، B، C، D، E.
۲. فاصلهٔ زمانی
میان A و C چند سال فاصله است؟
پاسخ
۱۳۲−۱۱۰=۲۲ سال.
۳. پیش و پس
بازسازی پل چند سال پس از سیل رخ داده است؟
پاسخ
۱۴۰−۱۳۲=۸ سال.
۴. نزدیکترین رویداد
کدام رویداد زمانی به D نزدیکتر است: B یا E؟
پاسخ
B هجده سال و E نیز هجده سال فاصله دارد؛ هر دو به یک اندازه نزدیکاند.
۵. بازه
کدام رویدادها در بازهٔ بستهٔ ۱۲۵ تا ۱۴۰ قرار دارند؟
پاسخ
B، C و D.
۶. افزودن رویداد
رویداد F در سال ۱۳۶ رخ داده است. آن را کجای خط زمان قرار میدهی؟
پاسخ
میان C در ۱۳۲ و D در ۱۴۰.
۷. همزمانی
اگر رویداد G نیز در سال ۱۴۰ ثبت شده باشد، چه رابطهای با D دارد؟
پاسخ
در مقیاس سالِ دادهشده همزماناند؛ ترتیب دقیقتر نیازمند ماه یا روز است.
۸. نقطهٔ عطف
دادهٔ تکمیلی میگوید پس از E مسیر بیشتر تجارت تغییر کرد. کدام رویداد میتواند مرز دورهبندی باشد؟
پاسخ
E، چون طبق دادهٔ تکمیلی تغییر گستردهای پس از آن رخ داده است.
۹. علت از ترتیب؟
آیا فقط چون B پیش از C رخ داده، میتوان B را علت C دانست؟
پاسخ
خیر؛ تقدم زمانی برای علتبودن کافی نیست و به سازوکار و شاهد نیاز داریم.
۱۰. نقد محاسبه
دانشآموز فاصلهٔ سال ۱۱۰ تا ۱۵۸ را ۴۸ سال نوشته است. آیا درست است؟
پاسخ
بله؛ ۱۵۸−۱۱۰=۴۸، با فرض یک مقیاس سالشماری پیوسته و دادهٔ فرضی.
خودتصحیح
| معیار | امتیاز |
|---|---|
| ترتیب صحیح | ۶ |
| فاصله و بازه | ۶ |
| تفکیک زمان از علیت | ۸ |
سالها را روی محور با فاصلهٔ متناسب علامت بزن. درسنامه در راهنمای خط زمان قرار دارد.