روش اجرای آزمونک
از مشاهدهٔ بافت آغاز کن و سپس به سرعت و محل سردشدن برس. آموزش در ماگما و بافت سنگ آذرین آمده است.
۱۰ تمرین بافت سنگ آذرین
سؤال 1
سردشدن آهستهٔ ماگما چه اثری بر اندازهٔ بلورها دارد؟
پاسخ تشریحی
زمان بیشتری برای رشد بلور فراهم میکند؛ بنابراین بافت معمولاً درشتبلورتر میشود.
سؤال 2
چرا گدازهٔ سطحی معمولاً بافت ریزبلور دارد؟
پاسخ تشریحی
در سطح سریعتر گرما از دست میدهد و بلورها فرصت رشد زیاد پیدا نمیکنند.
سؤال 3
بافت شیشهای در چه شرایطی شکل میگیرد؟
پاسخ تشریحی
سردشدن بسیار سریع مانع تشکیل شبکهٔ بلوری گسترده میشود و ماده میتواند شیشهای شود.
سؤال 4
وجود حفرههای فراوان در سنگ آذرین چه فرایندی را نشان میدهد؟
پاسخ تشریحی
خروج حبابهای گاز از مادهٔ مذاب هنگام سردشدن؛ حفرهها جای گازهای خارجشدهاند.
سؤال 5
دو اندازهٔ مشخص بلور در یک نمونه چه سابقهای را پیشنهاد میکند؟
پاسخ تشریحی
سردشدن دومرحلهای: آغاز آهستهتر برای بلورهای درشت و ادامهٔ سریعتر برای زمینهٔ ریز.
سؤال 6
آیا رنگ سنگ بهتنهایی برای تعیین درونی یا بیرونیبودن کافی است؟
پاسخ تشریحی
خیر؛ اندازه و آرایش بلورها، حفرهها، شیشه و شواهد محل تشکیل باید بررسی شوند.
سؤال 7
تفاوت «ماگما» و «گدازه» در پاسخ تشریحی چیست؟
پاسخ تشریحی
مادهٔ مذاب زیر سطح ماگما و مادهٔ مذابی که به سطح رسیده گدازه نام دارد.
سؤال 8
سنگی با بلورهای قابلمشاهده و تقریباً هماندازه بیشتر در کجا سرد شده است؟
پاسخ تشریحی
احتمالاً در عمق و با سرعت کمتر؛ پاسخ باید با شواهد بافتی دیگر کنترل شود.
سؤال 9
چرا اندازهٔ بلور را نباید مستقیم به ترکیب شیمیایی نسبت داد؟
پاسخ تشریحی
اندازهٔ بلور بیش از همه سابقهٔ سردشدن را نشان میدهد؛ ترکیب در نوع کانیها اثر دارد و دادهٔ جدا میخواهد.
سؤال 10
الگوی کامل پاسخ برای تشخیص بافت آذرین چیست؟
پاسخ تشریحی
ویژگی بافت را مشاهده کن، سرعت نسبی سردشدن را نتیجه بگیر، محل تشکیل را مشخص کن و سابقهٔ حرکت ماده را توضیح بده.
چکلیست خودتصحیح
- مشاهدهٔ بافت را پیش از تفسیر نوشتم.
- اندازهٔ بلور را به سرعت سردشدن وصل کردم.
- حفره را با بلور اشتباه نگرفتم.
- برای بافت دواندازهای، دو مرحلهٔ سردشدن نوشتم.
- رنگ را بهتنهایی معیار محل تشکیل ندانستم.