۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال زیست
نمونه سؤال زیست · مولکول اطلاعاتی

۱۰ نمونه سؤال مقایسهٔ DNA و RNA؛
هر تفاوت را به یک نشانهٔ ساختاری یا نقش مشخص وصل کن

برای پاسخ مقایسه‌ای، ویژگی DNA و RNA را در یک محور مشترک بنویس. «متفاوت‌اند» کافی نیست؛ باید بگویی تفاوت در قند، باز، ساختار رشته‌ای یا نقش کجاست.

ساختار ↔ نقش

جدول ذهنی

چهار ردیف بساز: نوع قند، باز ویژه، تعداد رشته در ساختار معمول و نقش در جریان اطلاعات. شباهت نوکلئوتیدی دو مولکول را نیز جدا ثبت کن.

مقایسهٔ هم‌محور

ویژگی مشترک ← وضعیت DNA ← وضعیت RNA ← پیامد همان تفاوت

سؤال ۱: واحد سازنده

واحد سازندهٔ DNA و RNA چیست؟

پاسخ: هر دو از نوکلئوتید ساخته می‌شوند؛ هر نوکلئوتید شامل قند، فسفات و باز آلی است.

سؤال ۲: نوع قند

قند DNA و RNA را مقایسه کنید.

پاسخ: DNA دارای دئوکسی‌ریبوز و RNA دارای ریبوز است.

سؤال ۳: باز ویژه

کدام باز معمولاً DNA را از RNA متمایز می‌کند؟

پاسخ: DNA دارای تیمین و RNA به جای آن دارای یوراسیل است.

سؤال ۴: بازهای مشترک

سه باز آلی مشترک DNA و RNA را نام ببرید.

پاسخ: آدنین، گوانین و سیتوزین.

سؤال ۵: تعداد رشته

ساختار معمول DNA و RNA از نظر تعداد رشته چه تفاوتی دارد؟

پاسخ: DNA معمولاً دورشته‌ای و RNA معمولاً تک‌رشته‌ای توصیف می‌شود؛ شکل دقیق هر مولکول را باید از دادهٔ سؤال نیز خواند.

سؤال ۶: مکمل‌شدن در DNA

اگر بخشی از یک رشتهٔ DNA توالی A–G–C–T داشته باشد، رشتهٔ مکمل چیست؟

پاسخ: با جفت‌شدن A با T و G با C، توالی مکمل T–C–G–A است.

سؤال ۷: RNA رونویسی‌شده

اگر رشتهٔ الگوی DNA به ترتیب A–C–G–T باشد، توالی مکمل RNA چیست؟

پاسخ: در RNA به جای T از U استفاده می‌شود؛ توالی U–G–C–A است.

سؤال ۸: پیوند اطلاعاتی

رونویسی چه رابطه‌ای میان DNA و RNA ایجاد می‌کند؟

پاسخ: اطلاعات یک بخش DNA با قواعد مکمل‌شدن برای ساخت مولکول RNA به کار می‌رود.

سؤال ۹: تشخیص مولکول

مولکولی نوکلئوتیدی دارای یوراسیل است. این نشانه بیشتر به کدام نوع اشاره دارد؟

پاسخ: به RNA اشاره دارد، چون یوراسیل باز ویژهٔ RNA در مقایسهٔ معمول این دو است.

سؤال ۱۰: اصلاح مقایسه

جملهٔ «DNA فسفات دارد ولی RNA ندارد» را اصلاح کنید.

پاسخ: هر دو دارای ستون قند–فسفات‌اند؛ تفاوت اصلی در نوع قند و یکی از بازهای آلی است، نه وجود یا نبود کامل فسفات.

چطور خودتصحیح کنی؟

هر مقایسه را در دو ستون بنویس و از یک محور واحد خارج نشو. در سؤال توالی، ابتدا مشخص کن رشتهٔ داده‌شده الگو است یا مکمل و سپس T یا U مناسب را به کار ببر.