جدول ذهنی
چهار ردیف بساز: نوع قند، باز ویژه، تعداد رشته در ساختار معمول و نقش در جریان اطلاعات. شباهت نوکلئوتیدی دو مولکول را نیز جدا ثبت کن.
ویژگی مشترک ← وضعیت DNA ← وضعیت RNA ← پیامد همان تفاوت
سؤال ۱: واحد سازنده
واحد سازندهٔ DNA و RNA چیست؟
پاسخ: هر دو از نوکلئوتید ساخته میشوند؛ هر نوکلئوتید شامل قند، فسفات و باز آلی است.
سؤال ۲: نوع قند
قند DNA و RNA را مقایسه کنید.
پاسخ: DNA دارای دئوکسیریبوز و RNA دارای ریبوز است.
سؤال ۳: باز ویژه
کدام باز معمولاً DNA را از RNA متمایز میکند؟
پاسخ: DNA دارای تیمین و RNA به جای آن دارای یوراسیل است.
سؤال ۴: بازهای مشترک
سه باز آلی مشترک DNA و RNA را نام ببرید.
پاسخ: آدنین، گوانین و سیتوزین.
سؤال ۵: تعداد رشته
ساختار معمول DNA و RNA از نظر تعداد رشته چه تفاوتی دارد؟
پاسخ: DNA معمولاً دورشتهای و RNA معمولاً تکرشتهای توصیف میشود؛ شکل دقیق هر مولکول را باید از دادهٔ سؤال نیز خواند.
سؤال ۶: مکملشدن در DNA
اگر بخشی از یک رشتهٔ DNA توالی A–G–C–T داشته باشد، رشتهٔ مکمل چیست؟
پاسخ: با جفتشدن A با T و G با C، توالی مکمل T–C–G–A است.
سؤال ۷: RNA رونویسیشده
اگر رشتهٔ الگوی DNA به ترتیب A–C–G–T باشد، توالی مکمل RNA چیست؟
پاسخ: در RNA به جای T از U استفاده میشود؛ توالی U–G–C–A است.
سؤال ۸: پیوند اطلاعاتی
رونویسی چه رابطهای میان DNA و RNA ایجاد میکند؟
پاسخ: اطلاعات یک بخش DNA با قواعد مکملشدن برای ساخت مولکول RNA به کار میرود.
سؤال ۹: تشخیص مولکول
مولکولی نوکلئوتیدی دارای یوراسیل است. این نشانه بیشتر به کدام نوع اشاره دارد؟
پاسخ: به RNA اشاره دارد، چون یوراسیل باز ویژهٔ RNA در مقایسهٔ معمول این دو است.
سؤال ۱۰: اصلاح مقایسه
جملهٔ «DNA فسفات دارد ولی RNA ندارد» را اصلاح کنید.
پاسخ: هر دو دارای ستون قند–فسفاتاند؛ تفاوت اصلی در نوع قند و یکی از بازهای آلی است، نه وجود یا نبود کامل فسفات.
چطور خودتصحیح کنی؟
هر مقایسه را در دو ستون بنویس و از یک محور واحد خارج نشو. در سؤال توالی، ابتدا مشخص کن رشتهٔ دادهشده الگو است یا مکمل و سپس T یا U مناسب را به کار ببر.