روش اجرای آزمونک
دو مفهوم را به دو مجموعه تبدیل و سه ناحیه «مشترک، فقط اول، فقط دوم» را آزمایش کن. آموزش کامل در راهنمای نسبتهای چهارگانه مفاهیم آمده است.
۱۰ تمرین تشریحی
سؤال 1
نسبت «انسان» و «بشر» چیست؟
پاسخ تشریحی
تساوی؛ هر مصداق انسان بشر و هر مصداق بشر انسان است، پس دو مجموعه بر هم منطبقاند.
سؤال 2
نسبت «مثلث» و «دایره» چیست؟
پاسخ تشریحی
تباین؛ هیچ مصداقی همزمان مثلث و دایره نیست و ناحیه مشترک ندارند.
سؤال 3
نسبت «پرنده» و «کبوتر» را جهتدار بنویسید.
پاسخ تشریحی
عموم و خصوص مطلق؛ هر کبوتر پرنده است اما هر پرنده کبوتر نیست. پرنده اعم و کبوتر اخص است.
سؤال 4
نسبت «دانشآموز» و «ورزشکار» چیست؟
پاسخ تشریحی
عموم و خصوص منوجه؛ برخی دانشآموزان ورزشکارند، برخی دانشآموزان ورزشکار نیستند و برخی ورزشکاران دانشآموز نیستند.
سؤال 5
برای اثبات تساوی دو مفهوم چه دو گزارهای لازم است؟
پاسخ تشریحی
باید نشان دهیم هر مصداق اولی مصداق دومی است و هر مصداق دومی نیز مصداق اولی است؛ یک شمول کافی نیست.
سؤال 6
برای رد تباین چه نوع مثال نقضی کافی است؟
پاسخ تشریحی
یک مصداق مشترک که زیر هر دو مفهوم قرار گیرد؛ همان یک مورد نبودِ اشتراک را نقض میکند.
سؤال 7
برای رد عموم و خصوص مطلق از الف به ب چه مثالی لازم است؟
پاسخ تشریحی
یک مصداق الف که ب نباشد؛ این مثال گزاره «هر الف ب است» را رد میکند.
سؤال 8
چرا وجود یک مصداق مشترک برای اثبات منوجه کافی نیست؟
پاسخ تشریحی
منوجه سه ناحیه میخواهد: مشترک، فقط الف و فقط ب. یک اشتراک با تساوی یا شمول نیز سازگار است.
سؤال 9
نسبت «کتاب» و «کتاب غیردرسی» را تحلیل کنید.
پاسخ تشریحی
عموم و خصوص مطلق؛ هر کتاب غیردرسی کتاب است، اما کتابهای درسی نشان میدهند هر کتاب غیردرسی نیست.
سؤال 10
الگوی کامل تشخیص نسبت چیست؟
پاسخ تشریحی
سه پرسش را پاسخ بده: مصداق مشترک هست؟ فقط الف هست؟ فقط ب هست؟ ترکیب پاسخها نسبت را تعیین میکند و با نمودار کنترل میشود.
چکلیست خودتصحیح
- هر سه ناحیه را آزمودم.
- تساوی را با دو شمول ثابت کردم.
- اعم و اخص را جهتدار نوشتم.
- برای منوجه سه نوع مصداق آوردم.
- نتیجه را با نمودار مجموعه کنترل کردم.