۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال زمین‌شناسی / سنگ دگرگونی
۱۰ تمرین تشخیص بافت

۱۰ نمونه سؤال سنگ دگرگونی؛
از عامل به بافت و از بافت به نتیجه برس

ظاهر نمونه فقط نقطهٔ شروع است. نوع دگرگونی را با محیط، دما، فشار، سنگ مادر و آرایش کانی‌ها توضیح بده.

محیط → عامل → بافت

روش اجرای آزمونک

نام سنگ را در آغاز حدس نزن؛ از عامل و بافت به نتیجه برس. راهنمای مفهومی در سنگ دگرگونی و فولیاسیون آمده است.

۱۰ تمرین دگرگونی و بافت

سؤال 1

دگرگونی چه تفاوت اصلی با ذوب و تشکیل سنگ آذرین دارد؟

پاسخ تشریحی

دگرگونی تغییر کانی یا بافت سنگ در حالت جامد است؛ ذوب کامل و سپس سردشدن، فرایند آذرین می‌سازد.

سؤال 2

در مجاورت یک تودهٔ ماگمایی، کدام عامل دگرگونی برجسته‌تر است؟

پاسخ تشریحی

افزایش دما؛ این محیط معمولاً به دگرگونی مجاورتی مربوط است، هرچند سنگ مادر و سیال‌ها نیز اثر دارند.

سؤال 3

فشار جهت‌دار چگونه می‌تواند در بافت سنگ ثبت شود؟

پاسخ تشریحی

کانی‌های ورقه‌ای یا کشیده را در راستای ترجیحی می‌آراید و بافت جهت‌دار یا فولیاسیون پدید می‌آورد.

سؤال 4

آیا هر سنگ دگرگونی باید فولیاسیون آشکار داشته باشد؟

پاسخ تشریحی

خیر؛ برخی سنگ‌ها بافت بدون جهت دارند. نوع سنگ مادر، شکل کانی‌ها و عامل غالب باید بررسی شود.

سؤال 5

چرا نوارهای رنگی به‌تنهایی فولیاسیون را ثابت نمی‌کنند؟

پاسخ تشریحی

رنگ می‌تواند از ترکیب متفاوت ناشی شود؛ برای فولیاسیون باید جهت‌گیری یا جدایش منظم کانی‌ها با شرایط فشار سازگار باشد.

سؤال 6

سنگ‌های نزدیک‌تر به منبع گرما در یک هالهٔ مجاورتی چه روندی می‌توانند نشان دهند؟

پاسخ تشریحی

معمولاً اثر گرمایی و بازبلوری بیشتر می‌شود؛ نتیجه باید با فاصله، نوع سنگ مادر و شواهد کانی‌شناسی کنترل شود.

سؤال 7

چرا شناخت سنگ مادر در نام‌گذاری سنگ دگرگونی مهم است؟

پاسخ تشریحی

ترکیب سنگ مادر مواد اولیه و کانی‌های ممکن را محدود می‌کند و مسیر تغییر بافت و کانی را توضیح می‌دهد.

سؤال 8

در یک پهنهٔ وسیع همراه با فشار جهت‌دار، کدام نوع دگرگونی محتمل‌تر است؟

پاسخ تشریحی

دگرگونی ناحیه‌ای؛ گستره، دما و فشار زمین‌ساختی باید با بافت نمونه تطبیق داده شوند.

سؤال 9

برای مقایسهٔ درجهٔ دگرگونی دو نمونه چه شواهدی مفید است؟

پاسخ تشریحی

تغییر کانی‌های شاخص، اندازهٔ بلورها و شدت بافت جهت‌دار در نمونه‌هایی با سنگ مادر و مسیر قابل مقایسه.

سؤال 10

زنجیرهٔ کامل یک پاسخ تشخیصی سنگ دگرگونی چیست؟

پاسخ تشریحی

سنگ مادر و محیط را مشخص کن، عامل دما یا فشار را بنویس، اثر آن بر کانی و بافت را توضیح بده و سپس نام یا نوع را نتیجه بگیر.

چک‌لیست خودتصحیح

  1. دگرگونی را تغییر در حالت جامد تعریف کردم.
  2. دما، فشار همه‌جانبه و فشار جهت‌دار را جدا کردم.
  3. رنگ را به‌تنهایی دلیل فولیاسیون ندانستم.
  4. سنگ مادر را در تفسیر وارد کردم.
  5. محیط، عامل، بافت و نتیجه را زنجیره‌وار نوشتم.