روش اجرای آزمونک
برای هر سؤال، نوع نمودار، نام محورها، واحد و دلیل انتخاب را بنویسید. اگر رسم کامل لازم نیست، طرح محورها و مختصات یا ارتفاعهای اصلی را مشخص کنید. پاسخ فقط با نام نمودار کامل نمیشود.
هدف، تمرین تصمیم و انتقال بیخطاست؛ هر پاسخ را با «انتخاب، مقیاس، انتقال و کنترل» بسنجید.
سؤال ۱: انتخاب نمایش روند
جدول فرضی مقدار یک کمیت را در روزهای ۱ تا ۴ بهترتیب ۴، ۷، ۶ و ۱۰ واحد نشان میدهد. نوع نمودار مناسب، متغیر هر محور و چهار نقطه را بنویسید.
پاسخ و بارم پیشنهادی
نمودار خطی برای حفظ ترتیب زمانی مناسب است. روز روی محور افقی و مقدار با واحد روی محور عمودی قرار میگیرد. نقطهها (۱،۴)، (۲،۷)، (۳،۶) و (۴،۱۰) هستند. انتخاب ۱، محورها ۱، انتقال چهار نقطه ۲ نمره.
سؤال ۲: مقایسهٔ دستهها
سه دستهٔ الف، ب و پ بهترتیب مقدارهای ۱۲، ۸ و ۱۵ دارند. یک طرح نوشتاری برای نمودار ستونی ارائه کنید و بگویید اگر هر درجه ۳ واحد باشد، ارتفاع هر ستون چند درجه است.
پاسخ و بارم پیشنهادی
دستهها روی محور افقی و مقدار روی محور عمودیاند. ارتفاعها بهترتیب ۴، هشتسوم و ۵ درجه میشوند؛ ستون ب میان درجهٔ دوم و سوم قرار میگیرد. انتخاب و محور ۱، سه ارتفاع ۱٫۵، توجه به مقدار غیردرجۀ کامل ۰٫۵ نمره.
سؤال ۳: سهم از کل
جدولی چهار بخش با سهمهای ۴۰، ۳۰، ۲۰ و ۱۰ درصد دارد. زاویهٔ هر قطاع را برای نمودار دایرهای حساب کنید و کنترل مجموع انجام دهید.
پاسخ و بارم پیشنهادی
زاویهها ۱۴۴، ۱۰۸، ۷۲ و ۳۶ درجهاند. مجموع آنها ۳۶۰ درجه و مجموع سهمها ۱۰۰ درصد است. هر تبدیل ۰٫۵ و کنترل مجموع ۱ نمره.
سؤال ۴: صفر یا دادهٔ گمشده
در جدول زمانی، مقدار روز اول ۵، روز دوم صفر، روز سوم خالی و روز چهارم ۸ است. در نمودار، با روز دوم و سوم چگونه رفتار میکنید؟
پاسخ و بارم پیشنهادی
روز دوم یک نقطه روی مقدار صفر دارد. روز سوم دادهٔ ثبتشده ندارد و نباید خودسرانه صفر شود؛ نبود داده باید مشخص بماند و اتصال از روی آن فقط با قاعدهٔ صریح سؤال مجاز است. تفکیک صفر و فقدان داده هرکدام ۱ نمره.
سؤال ۵: نمودار چندسری
برای دو گروه در سه نوبت، جدول شش مقدار دارد. چه اجزایی باید به نمودار اضافه شود تا خواننده سریها را جابهجا نکند؟
پاسخ و بارم پیشنهادی
نام دو محور و واحد، راهنمای دو سری و دو نماد یا الگوی متمایز لازم است. ترتیب سریها در همهٔ نوبتها ثابت میماند. راهنما ۱، تمایز غیررنگی ۱، ثبات ترتیب ۱ نمره.
سؤال ۶: نمودار به جدول
یک نمودار خطی فرضی در زمانهای ۰، ۲ و ۵ مقدارهای ۳، ۹ و ۱۵ را نشان میدهد. جدول متناظر و نرخ متوسط کل بازه را بنویسید.
پاسخ و بارم پیشنهادی
ردیف زمان شامل ۰، ۲، ۵ و ردیف مقدار شامل ۳، ۹، ۱۵ است. نرخ متوسط کل برابر (۱۵−۳)÷(۵−۰)=۱۲÷۵ یا ۲٫۴ واحد بر واحد زمان است. جدول ۱٫۵، محاسبه و واحد ۱٫۵ نمره.
سؤال ۷: ستون انباشته
در یک ستون انباشته، مرز بخش اول روی ۶ و مرز بخش دوم روی ۱۴ واحد است. مقدار بخش دوم و مجموع دو بخش چقدر است؟
پاسخ و بارم پیشنهادی
بخش دوم ۱۴−۶=۸ واحد و مجموع دو بخش تا مرز دوم ۱۴ واحد است. تفاضل درست ۱ و جداسازی بخش از مجموع ۱ نمره.
سؤال ۸: کشف خطای تبدیل
جدول مقدارهای ۱۰، ۲۰ و ۳۰ را دارد، اما محور نمودار با فاصلههای مساوی برچسبهای ۰، ۱۰، ۳۰ و ۶۰ گرفته است. خطا را توضیح دهید و اصلاح کنید.
پاسخ و بارم پیشنهادی
افزایش عددی میان درجهها یکسان نیست، پس مقیاس خطی تحریف شده است. میتوان درجههای مساوی ۰، ۱۰، ۲۰، ۳۰ را ساخت یا اگر مقیاس دیگری لازم است فاصلهها را متناسب و نوع محور را روشن کرد. تشخیص ۱، اثر ۱، اصلاح ۱ نمره.
برگهٔ خودتصحیح
| معیار | سؤال کنترل |
|---|---|
| انتخاب | نمایش با هدف داده هماهنگ است؟ |
| ساخت | عنوان، محور، واحد، مقیاس و راهنما کاملاند؟ |
| انتقال | هر داده دقیقاً یک نماینده دارد؟ |
| مرز | صفر، خانهٔ خالی و مقدار تقریبی جدا شدهاند؟ |
| کنترل | تبدیل معکوس جدول اولیه را بازمیسازد؟ |