۲۰ امتحان نهایی / مهارت زیست
آب · فشار · روزنه

روزنه و تعرق؛
از تغییر یاختهٔ نگهبان به تبادل گاز و آب برس

در سؤال‌های روزنه، نخست جهت جابه‌جایی مواد و آب را در یاختهٔ نگهبان تعیین کن، سپس تغییر فشار و شکل یاخته را بنویس و در پایان اثر آن را بر منفذ، تعرق و ورود گاز تحلیل کن.

ساختار روزنه را روی شکل پیدا کن

منفذ، یاخته‌های نگهبان و یاخته‌های پیرامونی را جدا نام‌گذاری کن. جهت پیکان‌های آب و گاز را با مبدأ و مقصد بخوان و از رنگ شکل نتیجه‌گیری نکن.

تغییر مواد حل‌شده را به پتانسیل آب وصل کن

وقتی مقدار مواد محلول در یاختهٔ نگهبان تغییر می‌کند، جهت تمایل حرکت آب نیز می‌تواند عوض شود. این حلقه را پیش از گفتن باز یا بسته‌شدن روزنه بنویس.

زنجیرهٔ تنظیم روزنه

پیام یا عامل محیطی ← جابه‌جایی یون یا ماده ← تغییر پتانسیل آب ← ورود یا خروج آب ← فشار تورژسانس ← شکل یاخته نگهبان ← اندازه منفذ ← تعرق و تبادل گاز

ورود آب را به فشار و شکل تبدیل کن

تغییر آب یاخته بر فشار درونی و خمیدگی دیواره‌ها اثر می‌گذارد. تفاوت ویژگی دیواره‌های یاختهٔ نگهبان را به تغییر اندازهٔ منفذ پیوند بده.

بازشدن روزنه را فقط یک پیامد ندان

منفذ بازتر می‌تواند ورود کربن‌دی‌اکسید را آسان کند و هم‌زمان خروج بخار آب را افزایش دهد. این مبادله را با شرایط محیطی و نیاز گیاه تحلیل کن.

تعرق را از جذب آب جدا کن

تعرق خروج بخار آب از بخش‌های هوایی است و می‌تواند در حرکت ستون آب نقش داشته باشد، اما با ورود آب از ریشه یک فرایند یکسان نیست. مسیر کامل را در انتقال آب و مواد در گیاه مرور کن.

نور را از مسیر پیام تحلیل کن

اثر نور را به پاسخ یاختهٔ نگهبان و نیاز فتوسنتزی گیاه وصل کن. از این عامل نتیجهٔ مطلق برای همهٔ شرایط نساز، زیرا آب و دما نیز می‌توانند محدودیت ایجاد کنند.

رطوبت و باد را بر شیب انتشار بسنج

تفاوت بخار آب میان فضای برگ و هوا و جابه‌جایی هوای اطراف برگ بر سرعت خروج اثر دارد. جهت تغییر را همراه با دلیل بنویس.

کمبود آب را زنجیره‌ای پاسخ بده

پیام کم‌آبی، تغییر یاختهٔ نگهبان، کاهش اندازهٔ منفذ و پیامد برای تعرق را به ترتیب بنویس. سپس اثر احتمالی بر ورود کربن‌دی‌اکسید و فتوسنتز را اضافه کن.

بازخورد حفاظتی را با هزینه‌اش توضیح بده

بسته‌شدن روزنه می‌تواند اتلاف آب را کاهش دهد، اما تبادل گاز را نیز محدود می‌کند. پاسخ خوب هر دو سوی این سازگاری را نشان می‌دهد.

پاسخ شکل را با چهار پیکان کنترل کن

ماده، آب، فشار و منفذ باید جهت‌های سازگار داشته باشند. برای تحلیل اجزای شماره‌دار از راهنمای شکل زیست و برای ارتباط با ساخت مادهٔ آلی از فتوسنتز و تنفس کمک بگیر.