۲۰ امتحان نهایی / شیمی · تعادل
عبارت، مقدار، جهت

ثابت تعادل و Q؛
عبارت را از معادله بساز و جهت تغییر را از مقایسه نتیجه بگیر

ضرایب واکنش جای توان‌ها می‌آیند و وضعیت فیزیکی تعیین می‌کند کدام گونه در عبارت حضور دارد. Q وضعیت اکنون و K وضعیت تعادل را توصیف می‌کند.

Q ? K

معادله را پیش از عبارت موازنه کن

توان هر جمله از ضریب استوکیومتری می‌آید. هر تغییر در ضرایب، عبارت و مقدار ثابت متناظر را تغییر می‌دهد.

صورت و مخرج را از فرآورده و واکنش‌دهنده بساز

کمیت گونه‌های فرآورده در صورت و واکنش‌دهنده در مخرج قرار می‌گیرد. هرکدام را با توان ضریب خودش بنویس.

کارت تحلیل Q و K

واکنش موازنه ← حالت فیزیکی ← عبارت ← توان ضرایب ← دادهٔ لحظه‌ای/تعادل ← Q یا K ← مقایسه ← جهت پیشروی

جامد و مایع خالص را طبق تعریف عبارت حذف کن

حذف به معنای نبودن آن‌ها در واکنش نیست؛ سهم فعالیت ثابت آن‌ها در ثابت تعادل منظور شده است. حالت فیزیکی را کنار هر گونه بخوان.

K را ویژگی تعادل در دمای مشخص بدان

ثابت تعادل وضعیت نسبت گونه‌ها در تعادل را توصیف می‌کند. مقدارهای لحظه‌ای پیش از رسیدن به تعادل را به جای K قرار نده.

Q را با همان قالب و داده‌های اکنون بساز

خارج‌قسمت واکنش ساختاری مانند عبارت K دارد، اما از کمیت‌های لحظهٔ مورد بررسی استفاده می‌کند. برچسب زمان داده‌ها را مشخص کن.

اگر Q کمتر از K است، ساخت فرآورده را بررسی کن

سامانه برای نزدیک‌شدن نسبت به مقدار تعادل، در جهت افزایش صورت و کاهش مخرج پیش می‌رود. نتیجه را با زبان مصرف و تولید بنویس.

اگر Q بیشتر از K است، جهت برگشت را بنویس

نسبت فرآورده‌ها بیش از مقدار متناظر تعادل است و پیشروی معکوس آن را کاهش می‌دهد. گونه‌های مصرف‌شونده و تولیدشونده را نام ببر.

برابری Q و K را نشانهٔ تعادل بگیر

در این حالت گرایش خالص برای تغییر ترکیب در یکی از دو جهت وجود ندارد، هرچند فرایندهای رفت و برگشت در مقیاس ذره‌ای ادامه دارند.

وارونه یا چندبرابرکردن واکنش را روی K اعمال کن

وارونه‌کردن واکنش صورت و مخرج را جابه‌جا و تغییر ضرایب توان‌های عبارت را عوض می‌کند. رابطهٔ ثابت جدید را از عبارت استنتاج کن.

نتیجه را با تغییر غلظت‌ها کنترل کن

پس از تعیین جهت، بنویس کدام گونه‌ها مصرف یا تولید می‌شوند. برای جابه‌جایی کیفی به تعادل شیمیایی و برای ضرایب به موازنه برو.