سه حالت Q
Q<K: واکنش به سمت فرآورده پیش میرود. Q>K: به سمت واکنشدهنده. Q=K: سامانه در تعادل است.
جامد و مایع خالص در عبارت غلظتی K و Q نوشته نمیشوند، اما باید در معادلهٔ واکنش باقی بمانند.
سؤال ۱: نوشتن Kc
برای N₂(g)+3H₂(g)⇌2NH₃(g)، عبارت Kc را بنویسید.
پاسخ: Kc=[NH₃]²/([N₂][H₂]³).
سؤال ۲: اثر ضرایب
برای 2SO₂(g)+O₂(g)⇌2SO₃(g)، توان [SO₂] در مخرج چیست؟
پاسخ: ۲؛ Kc=[SO₃]²/([SO₂]²[O₂]).
سؤال ۳: محاسبهٔ ساده
برای A⇌B در تعادل، [A]=0.20 M و [B]=0.80 M است. Kc چیست؟
پاسخ: Kc=[B]/[A]=0.80/0.20=4.
سؤال ۴: توان در محاسبه
برای H₂+I₂⇌2HI، غلظتهای تعادلی H₂ و I₂ هرکدام ۰٫۲۰ و HI برابر ۰٫۸۰ M است. Kc را بیابید.
پاسخ: Kc=0.80²/(0.20×0.20)=16.
سؤال ۵: تعادل ناهمگن
برای CaCO₃(s)⇌CaO(s)+CO₂(g)، عبارت Kc چیست؟
پاسخ: Kc=[CO₂]؛ دو جامد خالص در عبارت وارد نمیشوند.
سؤال ۶: Q کمتر از K
اگر برای واکنشی Q=0.5 و K=2 باشد، سامانه در چه جهتی پیش میرود؟
پاسخ: به سمت فرآوردهها تا Q افزایش یابد و به K برسد.
سؤال ۷: Q بیشتر از K
اگر Q=10 و K=4 باشد، جهت تغییر چیست؟
پاسخ: به سمت واکنشدهندهها تا Q کاهش یابد.
سؤال ۸: رسیدن به تعادل
Q=K چه نتیجهای دارد؟
پاسخ: سامانه در تعادل است و جهت خالصی برای تغییر ترکیب ندارد.
سؤال ۹: وارونهکردن واکنش
اگر K واکنش رفت ۵ باشد، K واکنش کاملاً وارونه چیست؟
پاسخ: 1/5=0.20.
سؤال ۱۰: یافتن خطا
دانشآموز ضریب ۲ در واکنش A⇌2B را جلوی [B] نوشته، نه به صورت توان. اصلاح کنید.
پاسخ: عبارت Kc=[B]²/[A] است؛ ضریب استوکیومتری به توان تبدیل میشود.
چطور خودتصحیح کنی؟
واکنش را موازنه کن، فرآورده را صورت و واکنشدهنده را مخرج بگذار، ضرایب را توان کن و جامد یا مایع خالص را حذف کن. برای جهت، فقط Q و K همان عبارت را مقایسه کن.