۲۰ امتحان نهایی / مهارت شیمی
سامانه، تغییر، پاسخ

تعادل شیمیایی؛
اختلال را تا وضعیت تازه دنبال کن

برای تحلیل تعادل، وضعیت آغازین، تغییری که به سامانه وارد شده و پاسخی را که اثر آن را کاهش می‌دهد جدا کن. نتیجه باید هم جهت تغییر و هم دلیل آن را نشان دهد.

واکنش و وضعیت آغازین را کامل بخوان

مواد، حالت فیزیکی، ضرایب و اطلاعات انرژی را مطابق صورت سؤال ثبت کن. مشخص کن سامانه در آغاز در تعادل است یا در حال رسیدن به آن. تحلیل تغییر فقط وقتی روشن است که نقطهٔ شروع معلوم باشد.

تعادل پویا را با برابری مقدارها اشتباه نگیر

در وضعیت تعادل، فرایندهای رفت و برگشت همچنان رخ می‌دهند و ویژگی کلیدی مربوط به نرخ آن‌هاست. از این تعریف نتیجه نگیر که مقدار همهٔ مواد برابر است. هر گزاره را به تعریف دقیق مربوط وصل کن.

زنجیرهٔ پاسخ

تغییر اعمال‌شده ← اثر مستقیم ← پاسخ سامانه ← جهت جابه‌جایی ← وضعیت تازه

اثر مستقیم تغییر را اول بنویس

اگر مقدار یک گونه یا یکی از شرایط تغییر کرده، ابتدا بگو همان لحظه کدام کمیت مستقیماً عوض می‌شود. سپس واکنش سامانه را تحلیل کن. پریدن مستقیم به «سمت راست یا چپ» دلیل پاسخ را پنهان می‌کند.

جهت جابه‌جایی را با مصرف و تولید توضیح بده

پس از تشخیص پاسخ سامانه، مشخص کن کدام مواد بیشتر مصرف و کدام بیشتر تولید می‌شوند تا اثر تغییر کاهش یابد. نام مواد را بنویس؛ تکیه بر عبارت «راست» یا «چپ» بدون رجوع به معادله ممکن است اشتباه شود.

دما را همراه با نقش انرژی تحلیل کن

جایگاه انرژی را در واکنش مطابق اطلاعات مسئله مشخص و تغییر دما را مانند تغییر یک جزء مرتبط تحلیل کن. سپس جهت و پیامد را با همان زنجیره بنویس. علامت یا واژهٔ گرماگیر و گرماده را پیش از نتیجه دوباره بخوان.

اثر عامل و جایگاه تعادل را جدا کن

بعضی تغییرها مسیر رسیدن به وضعیت تعادل را تحت تأثیر قرار می‌دهند، اما الزاماً ترکیب تعادلی نهایی را در همان جهت تغییر نمی‌دهند. سؤال را دقیق بخوان و دربارهٔ کمیتی پاسخ بده که خواسته شده است.

جدول تغییر را با علامت‌های معنادار بساز

مقدار آغازین، تغییر و مقدار نهایی هر گونه را در ستون جدا بنویس. علامت افزایش و کاهش باید با ضرایب واکنش و جهت انتخابی سازگار باشد. پیش از حل عددی، مثبت و ممکن‌بودن مقدارهای نهایی را بررسی کن.

پاسخ تشریحی را کامل کن

عامل تغییر، اثر مستقیم، جهت پاسخ و تغییر مقدار مواد را در یک بند کوتاه بیاور. اگر محاسبه وجود دارد، معادلهٔ موازنه‌شده و واحدها را حفظ کن. برای ضرایب از راهنمای موازنه و برای نسبت‌ها از استوکیومتری کمک بگیر.