۲۰ امتحان نهایی / شیمی · پاک‌کننده
سر، دم، چربی

صابون و میسل؛
سر آب‌دوست و دم آب‌گریز را روی شکل پیدا کن

پاک‌کنندگی از ساختار دو بخشی می‌آید. دم با بخش چرب سازگار و سر یونی یا قطبی با آب برهم‌کنش می‌کند؛ جهت این دو بخش را در میسل درست رسم کن.

چربی ← دم | سر → آب

ساختار صابون را به سر و دم تقسیم کن

زنجیرهٔ بلند هیدروکربنی بخش آب‌گریز و سر یونی یا قطبی بخش آب‌دوست است. مرز این دو را روی فرمول مشخص کن.

چربی و آب را دو محیط متفاوت بدان

بخش‌های ناقطبی با چربی و بخش‌های باردار یا قطبی با آب سازگاری بیشتری دارند. این تفاوت جهت‌گیری مولکول را تعیین می‌کند.

کارت پاک‌کنندگی

ساختار صابون ← سر آب‌دوست ← دم آب‌گریز ← تماس با چربی ← آرایش پیرامونی ← میسل ← پخش در آب ← شست‌وشو

دم‌ها را به سوی چربی قرار بده

زنجیره‌های هیدروکربنی در بخش چرب قرار می‌گیرند. در رسم، دم را رو به آب و سر را در مرکز چربی جابه‌جا نکن.

سرها را رو به آب نگه دار

سرهای آب‌دوست در سطح بیرونی تجمع قرار می‌گیرند و با محیط آبی تماس دارند. بارهای هم‌نام می‌توانند به پراکندگی ذرات کمک کنند.

میسل را یک آرایش جمعی بدان

یک مولکول صابون به‌تنهایی ساخت کروی کامل نمی‌سازد. تعداد زیادی مولکول پیرامون چربی آرایشی پایدارتر ایجاد می‌کنند.

پاک‌شدن را از حل‌شدن کامل چربی جدا کن

چربی می‌تواند به صورت قطره‌های کوچک محصور و در آب پخش شود. این فرایند با تبدیل همهٔ چربی به مولکول‌های محلول یکسان نیست.

هم‌زدن را به افزایش تماس وصل کن

حرکت مکانیکی می‌تواند چربی را خرد و تماس پاک‌کننده با سطح را بیشتر کند. نقش آن را از نقش شیمیایی سر و دم جدا بنویس.

آب سخت را با یون‌های چندبارمثبت تحلیل کن

برخی یون‌ها می‌توانند با بخش یونی صابون ترکیب کم‌محلول‌تر بسازند و مقدار صابون مؤثر را کاهش دهند. نتیجه را از واکنش و حلالیت توضیح بده.

صابون و شوینده را از ساختار مقایسه کن

هر دو می‌توانند بخش آب‌دوست و آب‌گریز داشته باشند، اما نوع سر و رفتار در شرایط مختلف متفاوت است. معیار ساختاری را ثابت نگه دار.

شکل میسل را از بیرون به درون بخوان

محیط بیرونی آب، لایهٔ سرها، دم‌ها و هستهٔ چرب را به ترتیب نام ببر. جهت هر بخش را با سازگاری آن توجیه کن.

پاسخ را با زنجیرهٔ ساختار تا عملکرد کامل کن

بگو کدام بخش با چه ماده‌ای برهم‌کنش می‌کند و چگونه چربی قابل حمل می‌شود. برای نیروها به نیروهای بین‌مولکولی و برای ساختار به شیمی آلی برو.