۲۰ امتحان نهایی / شیمی · ساختار و ویژگی
ساختار، قطبیت، نیرو، خاصیت

نیروهای بین‌مولکولی؛
از ساختار مولکول به نوع جاذبه و سپس خاصیت برس

نام یک نیروی بین‌مولکولی پایان مقایسه نیست. شکل، قطبیت، گروه‌های عاملی، اندازه و سطح تماس ذره‌ها را بسنج و اثر جاذبه را بر ویژگی خواسته‌شده توضیح بده.

δ+···δ−

پیوند درون مولکول را از جاذبهٔ میان ذره‌ها جدا کن

پیوندهای کووالانسی ساخت خود مولکول را نگه می‌دارند؛ نیروهای بین‌مولکولی میان ذره‌ها عمل می‌کنند. شکستن یا تغییر هرکدام پیامد انرژی متفاوتی دارد.

ساختار و شکل را پیش از قطبیت بررسی کن

قطبی بودن پیوندها به‌تنهایی قطبی بودن کل مولکول را ثابت نمی‌کند. آرایش فضایی و جمع برداری اثر پیوندها را نیز در نظر بگیر.

کارت ساختار تا خاصیت

ساختار لوییس ← شکل ← قطبیت ← گروه ویژه ← اندازه/سطح تماس ← نیروی غالب ← انرژی جدایش ← خاصیت

پیوند هیدروژنی را با هر هیدروژن یکی ندان

نوع اتصال هیدروژن و وجود جایگاه مناسب در ذرهٔ مقابل را بررسی کن. صرف حضور حرف H در فرمول برای اعلام این برهم‌کنش کافی نیست.

نیروهای پراکندگی را حذف نکن

این جاذبه‌ها در همهٔ ذره‌ها مطرح‌اند و با قطبش‌پذیری، اندازه و شکل می‌توانند تغییر کنند. هنگام مقایسه فقط برچسب قطبی یا ناقطبی را ننویس.

اندازه و سطح تماس را در مواد مشابه بسنج

اگر نوع گروه عاملی و قطبیت نزدیک است، تعداد الکترون‌ها، گستردگی ابر الکترونی و شکل مولکول می‌تواند قدرت کلی جاذبه را تغییر دهد.

نقطهٔ جوش را به انرژی جداسازی وصل کن

برای رفتن ذره‌ها به فاز گاز باید بر جاذبه‌های میان آن‌ها غلبه شود. توضیح مقایسه را با زنجیرهٔ «جاذبه قوی‌تر، انرژی بیشتر، تغییر در نقطهٔ جوش» کامل کن.

فراریت و فشار بخار را با همان زنجیره کنترل کن

در دمای یکسان، آسان‌تر جداشدن ذره‌ها با تمایل بیشتر به ورود به فاز بخار پیوند دارد. جهت نتیجه را با نقطهٔ جوش اشتباه و وارونه نکن.

انحلال‌پذیری را با هر دو ماده تحلیل کن

حل‌شونده و حلال چه برهم‌کنش‌هایی پیش و پس از اختلاط دارند؟ شباهت قطبیت سرنخ مفیدی است، اما پاسخ دقیق باید به ساختار دو طرف و داده‌های سؤال تکیه کند.

گرانروی و کشش سطحی را از حرکت ذره‌ها توضیح بده

قدرت جاذبه و شکل مولکول بر مقاومت در برابر جریان یا رفتار سطح اثر می‌گذارند. دما را هنگام مقایسه ثابت نگه دار مگر سؤال تغییر آن را خواسته باشد.

پاسخ مقایسه‌ای را معیاربه‌معیار بنویس

ساختار، نوع و قدرت نسبی جاذبه و خاصیت نهایی را در سه خط جدا بیاور. برای تشخیص گروه‌ها به گروه عاملی و برای رفتار در حلال به انحلال‌پذیری مراجعه کن.