عنوان و محدودهٔ جدول را بخوان
پیش از عددها مشخص کن جدول دربارهٔ چه پدیدهای، کدام مکانها یا گروهها و چه دورهای است. اگر محدوده را نادیده بگیری، ممکن است نتیجه را به جایی یا زمانی تعمیم بدهی که جدول پوشش نمیدهد.
سرستون و واحد را به هر عدد وصل کن
واحد ممکن است درصد، نفر، کیلومتر، مقدار در واحد سطح یا شاخص باشد. هنگام یادداشت یک مقدار، نام متغیر و واحد را نیز بنویس. عددهای دو ستون با واحد متفاوت را مستقیم مقایسه نکن.
خواسته را به مسیر حرکت در جدول تبدیل کن
اگر سؤال مقایسهٔ دو مکان را میخواهد، در یک سطر یا ستون هممعیار حرکت کن. اگر تغییر زمانی را میخواهد، مقادیر یک مکان را در دو زمان بردار. قبل از محاسبه مسیر خانههای لازم را علامت بزن.
مکان یا گروه | متغیر | زمان | مقدار | واحد | مقدار مقایسه | نوع رابطه
اختلاف و نسبت را یکی ندان
اختلاف از کمکردن دو مقدار به دست میآید؛ نسبت نشان میدهد یکی چند برابر یا چه سهمی از دیگری است. فعل سؤال تعیین میکند کدام رابطه لازم است. نتیجه را با واحد یا عبارت «برابر» کامل کن.
درصد و واحد درصد را جدا بنویس
اگر یک سهم از ۳۰ درصد به ۴۰ درصد رسیده، اختلاف آنها ۱۰ واحد درصد است. درصد تغییر به مبدأ وابسته است و محاسبهٔ دیگری میخواهد. نوع پاسخ را از صورت سؤال تعیین کن و دو مفهوم را جابهجا نکن.
روند را با آغاز، پایان و استثنا توصیف کن
برای دادهٔ زمانی ابتدا جهت کلی را بگو، سپس نقطهٔ آغاز و پایان را با شاهد بیان کن و اگر شکست یا نوسان مهمی وجود دارد اضافه کن. فهرستکردن همهٔ خانهها جای تحلیل روند را نمیگیرد.
بیشترین و کمترین را در ستون درست پیدا کن
ابتدا ستون یا ردیف مورد سؤال را با انگشت دنبال کن و بعد مقادیر را مقایسه کن. مقدار بزرگ کل جدول ممکن است مربوط به متغیر دیگری باشد. نام مکان و مقدار را کنار هم در پاسخ بیاور.
مقدار گمشده را از رابطه بساز
اگر مجموع، سهم یا تغییر داده شده است، رابطه را پیش از جایگذاری بنویس. سپس واحد و معقولبودن نتیجه را کنترل کن. برای دادهٔ درصدی بررسی کن اجزایی که یک کل را میسازند با تعریف جدول سازگار باشند.
از همراهی دادهها علت قطعی نساز
جدول ممکن است نشان دهد دو متغیر همزمان تغییر کردهاند، اما علت را بهتنهایی ثابت نمیکند. اگر سؤال تبیین میخواهد، سازوکار را از محتوای درس اضافه کن و آن را از مشاهدهٔ عددی جدا بنویس.
پاسخ را مشاهده و تفسیر بچین
ابتدا آنچه جدول نشان میدهد با عدد و واحد بنویس؛ سپس معنای جغرافیایی آن را توضیح بده. برای نمودار از راهنمای تحلیل نمودار و برای الگوی مکانی از نقشهخوانی جغرافیا استفاده کن.