۲۰ امتحان نهایی / مهارت زیست
قند خون، هورمون، بازخورد

تنظیم قند خون؛
دو حلقهٔ مخالف را جدا رسم کن

افزایش و کاهش قند خون دو محرک متفاوت‌اند. برای هر وضعیت یک زنجیرهٔ مستقل از محرک تا هورمون، بافت هدف، تغییر جابه‌جایی یا ذخیره و بازگشت متغیر بساز.

G

قند خون را متغیر تنظیم‌شونده بگیر

پس از ورود یا مصرف مواد، مقدار گلوکز خون می‌تواند تغییر کند. پاسخ هورمونی در جهت بازگرداندن متغیر به محدودهٔ تنظیمی عمل می‌کند. مقدار گلوکز خون را با مقدار کل گلوکز بدن یکی ندان.

دو حلقه

قند بالا ← انسولین ← پاسخ بافت‌ها ← کاهش قند | قند پایین ← گلوکاگون ← پاسخ هدف ← افزایش قند

منبع هورمون و یاختهٔ هدف را جدا کن

هورمون از یاخته‌های ترشح‌کننده وارد خون می‌شود و تنها یاخته‌های دارای گیرندهٔ مناسب پاسخ می‌دهند. محل تولید هورمون را با محل اثر آن یکی ننویس.

انسولین را به مسیرهای کاهندهٔ قند پیوند بده

در مدل آموزشی، انسولین ورود یا مصرف گلوکز در برخی یاخته‌ها و ذخیره‌سازی آن را تقویت می‌کند. نتیجهٔ مشترک این پاسخ‌ها کاهش گلوکز خون است. نام فرایندها را مطابق سطح کتاب و سؤال گزارش کن.

گلوکاگون را به آزادسازی ذخیره مرتبط کن

هنگام کاهش قند خون، گلوکاگون بر بافت‌های هدف اثر می‌گذارد تا مسیرهایی که گلوکز را به خون می‌افزایند تقویت شوند. کبد را در جایگاه بافت تنظیم‌کنندهٔ ذخیره و آزادسازی تحلیل کن.

کبد و ماهیچه را یکسان فرض نکن

ذخیرهٔ کربوهیدرات در بافت‌ها می‌تواند نقش‌های متفاوتی داشته باشد. اگر سؤال سرنوشت ذخیره در کبد و ماهیچه را مقایسه می‌کند، اثر بر قند خون را جدا بررسی کن و هر ذخیره‌ای را منبع مستقیم خون ندان.

پس از غذا و هنگام ناشتایی را مقایسه کن

پس از جذب مواد، جهت تغییر قند خون و هورمون غالب را مرحله‌ای بنویس. در فاصلهٔ طولانی‌تر از دریافت غذا، مسیر جبرانی متفاوتی فعال می‌شود. از واژهٔ «بالا» یا «پایین» بدون تعیین زمان و متغیر پرهیز کن.

نمونهٔ پاسخ زنجیره‌ای

«افزایش گلوکز خون، ترشح انسولین را تقویت می‌کند؛ با پاسخ بافت‌های هدف، برداشت یا ذخیرهٔ گلوکز بیشتر می‌شود و قند خون کاهش می‌یابد؛ کاهش محرک اولیه، حلقهٔ بازخورد منفی را کامل می‌کند.»

نمودار هورمون و گلوکز را با تأخیر بخوان

محور زمان، مقدار گلوکز و غلظت هورمون را جدا برچسب بزن. قله‌ها لزوماً هم‌زمان نیستند؛ ابتدا رخداد تحریک‌کننده و سپس پاسخ هورمونی و پیامد آن را در ترتیب زمانی تحلیل کن.

اختلال فرضی را از گیرنده تا پیامد دنبال کن

اگر ترشح هورمون یا پاسخ گیرنده کاهش یافته است، نخست اثر مستقیم بر بافت هدف را بنویس؛ سپس تغییر برداشت، ذخیره یا آزادسازی و در پایان جهت تغییر قند خون را نتیجه بگیر.

کنترل پاسخ با جهت بازخورد

پاسخ نهایی باید تغییر آغازین قند خون را کاهش دهد، نه تشدید کند؛ مگر سؤال یک اختلال را توصیف کرده باشد. برای منطق حلقه از بازخورد منفی و برای نقش هورمون از تنظیم هورمونی کمک بگیر.