واریانس و انحراف معیار؛
فاصلهٔ هر داده از میانگین را مرحله‌به‌مرحله نگه دار

جامعهٔ داده و تعداد را مشخص کن

فهرست داده‌ها یا جدول فراوانی را کامل بخوان و تعداد کل مشاهده‌ها را بنویس. تعداد ردیف‌های جدول الزاماً تعداد داده‌ها نیست؛ فراوانی‌ها باید جمع شوند.

میانگین را با وزن فراوانی حساب کن

در جدول، هر مقدار را در فراوانی خودش ضرب کن و مجموع حاصل‌ها را بر تعداد کل تقسیم کن. واحد میانگین همان واحد دادهٔ اصلی است.

انحراف‌ها را علامت‌دار نگه دار

برای هر داده، میانگین را کم کن و مقدار مثبت یا منفی را بنویس. جمع وزن‌دار انحراف‌ها می‌تواند یک کنترل برای میانگین باشد، اما معیار پراکندگی از مجذورها ساخته می‌شود.

مجذور را پس از پرانتز بگیر

کل اختلاف داده و میانگین را داخل پرانتز قرار بده و سپس مربع کن. جاانداختن پرانتز برای انحراف منفی نتیجه را خراب می‌کند.

فراوانی را دوباره وارد کن

اگر یک مقدار چند بار تکرار شده، مجذور انحراف آن نیز باید به همان تعداد در مجموع اثر داشته باشد. ستون ضرب در فراوانی را جدا بنویس.

مخرج را مطابق تعریف سؤال انتخاب کن

نوع داده و رابطهٔ ارائه‌شده در کتاب یا صورت سؤال را بررسی کن. از جابه‌جایی خودکار میان فرمول‌های متفاوت بپرهیز و مخرج را با تعریف همان مسئله هماهنگ کن.

انحراف معیار را از ریشه بگیر

پس از محاسبهٔ واریانس، جذر مناسب را برای انحراف معیار به دست آور. این مرحله را پیش از کامل‌شدن مجموع و تقسیم انجام نده.

واحد دو معیار را تفکیک کن

واحد واریانس مربع واحد داده است؛ انحراف معیار به واحد اصلی داده بازمی‌گردد. این تفاوت ابزار کنترل مرحلهٔ جذر نیز هست.

تغییر و انتقال داده‌ها را منطقی بررسی کن

افزودن یک مقدار ثابت به همهٔ داده‌ها مرکز را جابه‌جا می‌کند اما فاصله‌های نسبی را حفظ می‌کند. ضرب همهٔ داده‌ها در یک ضریب، مقیاس فاصله‌ها را تغییر می‌دهد. نتیجه را با همین شهود بسنج.

پاسخ را با دامنهٔ داده کنترل کن

پراکندگی منفی نیست و انحراف معیار باید با فاصله‌های مشاهده‌شده سازگار باشد. برای مفاهیم مرکز به میانگین و پراکندگی و برای تمرین به نمونه سؤال آمار برو.