۲۰ امتحان نهایی / روان‌شناسی · یادگیری
الگو، مشاهده، اجرا

یادگیری مشاهده‌ای؛
دیدن رفتار را از یادگیری و اجرای آن جدا کن

مشاهده به‌تنهایی تضمین نمی‌کند رفتار اجرا شود. ویژگی الگو، توجه مشاهده‌گر، بازنمایی ذهنی، توان اجرا و انگیزه را در یک زنجیره بررسی کن.

توجه → یادسپاری → اجرا

رفتار الگو و رفتار مشاهده‌گر را جدا ثبت کن

یک نفر رفتار را انجام می‌دهد و دیگری آن را می‌بیند. فاعل هر رویداد را مشخص کن تا پیامد الگو با پیامد مشاهده‌گر جابه‌جا نشود.

توجه را نخستین دروازهٔ یادگیری بگیر

برجستگی رفتار، ویژگی الگو و وضعیت مشاهده‌گر می‌تواند توجه را تغییر دهد. بدون دریافت اطلاعات، مراحل بعدی شکل کامل نمی‌گیرند.

کارت تحلیل الگوبرداری

الگو ← رفتار ← پیامد الگو ← توجه ← بازنمایی ذهنی ← توان بازآفرینی ← انگیزش ← اجرای مشاهده‌گر

یادسپاری را از دیدن لحظه‌ای جدا کن

رفتار باید به صورت کلامی یا تصویری در ذهن نگهداری شود. توان توضیح مراحل می‌تواند شاهدی برای بازنمایی باشد، حتی اگر اجرا هنوز رخ نداده باشد.

بازآفرینی به توانایی و تمرین نیاز دارد

فرد ممکن است رفتار را فهمیده باشد اما مهارت جسمی یا شناختی اجرای آن را نداشته باشد. خطای اجرا را فوراً نبود یادگیری ننام.

انگیزش زمان بروز رفتار را تعیین می‌کند

دانستن یک رفتار با تصمیم به انجام آن متفاوت است. پیامد مورد انتظار، هدف و شرایط می‌توانند اجرای آموخته را افزایش یا کاهش دهند.

تقویت جانشینی را از تقویت مستقیم جدا کن

مشاهدهٔ پیامد رفتار الگو می‌تواند انتظار مشاهده‌گر را تغییر دهد. در این حالت پیامد مستقیماً به خود مشاهده‌گر داده نشده است.

تنبیه الگو را با حذف قطعی یادگیری یکی ندان

پیامد نامطلوب می‌تواند بروز رفتار را کم کند، اما دربارهٔ نگهداری ذهنی آن حکم کامل نمی‌دهد. یادگیری و عملکرد را جدا گزارش کن.

شباهت و اعتبار الگو را به توجه وصل کن

این ویژگی‌ها ممکن است الگو را معنادارتر کنند، اما اثر را با شواهد موقعیت توضیح بده و آن را قانون بدون استثنا معرفی نکن.

سناریو را به چهار مرحله تبدیل کن

برای هر مرحله یک شاهد از متن پیدا کن. اگر شاهدی وجود ندارد، آن مرحله را «نامشخص» بنویس و از حدس‌زدن خودداری کن.

پاسخ را با تغییر رفتار تمام کن

نشان بده چه چیزی آموخته شده و آیا اجرا رخ داده است. برای مقایسه با شرطی‌شدن به یادگیری شرطی و برای حل سناریو به تحلیل موقعیت برو.