۲۰ امتحان نهایی / مهارت روان‌شناسی
محرک، رفتار، پیامد

یادگیری و شرطی‌شدن؛
قبل و بعدِ رفتار را جدا بخوان

برای تشخیص نوع یادگیری، ترتیب رویدادها مهم‌تر از واژه‌های جذاب مثال است. محرک پیش از رفتار، خود رفتار و پیامدی را که پس از آن می‌آید روی خط زمان قرار بده.

رفتار هدف را عملیاتی بنویس

به جای صفت‌هایی مانند خوب یا بی‌انگیزه، عمل قابل مشاهده و تغییر آن را مشخص کن. ببین فراوانی، شدت یا احتمال رفتار در طول موقعیت چگونه عوض شده است.

رویدادها را روی خط زمان بچین

آنچه پیش از رفتار رخ می‌دهد، خود پاسخ و پیامد پس از آن را در سه خانه بگذار. جابه‌جایی این ترتیب می‌تواند نوع فرایند یادگیری را عوض کند.

قالب موقعیت یادگیری

پیشایند یا محرک ← رفتار یا پاسخ ← پیامد ← افزایش یا کاهش رفتار بعدی

در شرطی‌سازی پاسخ‌گر، جفت‌شدن را دنبال کن

محرکی را که پیش از یادگیری پاسخ ایجاد می‌کند از محرک تازه جدا کن. تعداد یا ترتیب همراهی‌ها و پاسخ پس از یادگیری را از شواهد مثال استخراج کن.

در یادگیری پیامدی، اثر بر رفتار را معیار بگیر

تقویت یا تنبیه را از خوشایند یا ناخوشایندبودن روزمره نتیجه نگیر. بررسی کن پیامد باعث افزایش یا کاهش احتمال رفتار در موقعیت‌های بعدی شده است.

مثبت و منفی را به افزودن و کاستن وصل کن

این دو واژه دربارهٔ اضافه‌شدن یا حذف یک محرک‌اند، نه خوب یا بد بودن آن. ابتدا تغییر محیط را مشخص کن و سپس اثرش بر رفتار را بسنج.

خاموشی را با فراموشی یکی ندان

اگر رابطهٔ آموخته‌شده دیگر پیامد یا همراهی پیشین را دریافت نمی‌کند، تغییر پاسخ را در همان چارچوب تحلیل کن. دربارهٔ حذف کامل یادگیری بدون شاهد نتیجه‌گیری نکن.

یادگیری مشاهده‌ای را مرحله‌بندی کن

الگو، رفتار مشاهده‌شده، پیامد دیده‌شده و رفتار بعدی مشاهده‌گر را جدا بنویس. صرف دیدن یک عمل به معنای اجرای فوری یا پایدار آن نیست.

پاسخ را با تغییر رفتار تمام کن

نام فرایند، شاهد رویداد و اثر بر احتمال رفتار را در سه بخش بیاور. برای استخراج نشانه‌ها از راهنمای تحلیل موقعیت و برای سنجش شواهد از راهنمای روش تحقیق کمک بگیر.