ضمیر را از پیکرهٔ واژه جدا کن
ببین ضمیر مستقل آمده یا به فعل، اسم یا حرف چسبیده است. خط جداسازی ذهنی بکش و هستهٔ واژه را بدون ضمیر نیز بخوان.
شناسنامهٔ ضمیر را کامل کن
شخص، شمار و در صورت لازم جنس را مشخص کن. این ویژگیها دامنهٔ مرجعهای ممکن را محدود میکنند و ترجمه را دقیقتر میسازند.
شکل ضمیر | مستقل یا متصل | شخص | شمار | جنس | نقش | مرجع | شاهد
محل اتصال را به نقش ربط بده
ضمیر متصل به فعل، اسم یا حرف میتواند نقشهای متفاوتی داشته باشد. ابتدا نوع میزبان را پیدا کن و سپس نقش را از ساخت و معنی جمله نتیجه بگیر.
مرجع را از نزدیکترین اسم حدس نزن
از ضمیر به عقب برگرد و نامزدهایی را که از نظر شمار، جنس و معنا سازگارند فهرست کن. نزدیکترین اسم فقط یک نامزد است، نه پاسخ قطعی.
فعل را شاهد توافق قرار بده
شناسهٔ فعل میتواند شخص و شمار انجامدهنده را نشان دهد. اگر فاعل آشکار نیست، ضمیر پنهان را با شناسنامهٔ فعل بازسازی کن.
معنای جمله را آزمون نهایی کن
هر مرجع نامزد را جای ضمیر بگذار و جمله را ترجمه کن. گزینهای که از نظر دستوری سازگار ولی از نظر معنا ناممکن است کنار گذاشته میشود.
مثال تألیفی: کتاب او
در «قَرَأَتْ مریمُ کتابَها»، ضمیر «ها» به اسم کتاب متصل است و مالکیت را میرساند. مریم از نظر جنس و معنا مرجع سازگار است؛ فعل نیز فاعل مؤنث را نشان میدهد.
مرجع حذفشده را از بافت بازیابی کن
گاهی مرجع در جملهٔ قبل آمده یا از موقعیت روشن است. پنجرهٔ کوتاهی از جملههای پیش و پس را بخوان و شاهد را صریح بنویس؛ مرجعی بیرون از متن نساز.
چند ضمیر را زنجیرهای تحلیل کن
هر ضمیر را شمارهگذاری و مرجعش را جدا ثبت کن. فرض نکن همهٔ ضمیرهای یک بند به یک اسم برمیگردند؛ تغییر فعل یا موضوع میتواند مرجع را عوض کند.
ترجمه را با مرجع کامل بازخوانی کن
پس از جایگزینی مرجعها، ترجمهٔ کل جمله را بخوان و نقش مالکیت، مفعولی یا فاعلی را کنترل کن. برای تحلیل واژه از راهنمای تحلیل صرفی کمک بگیر.