۲۰ امتحان نهایی / مهارت منطق
موضوع، محمول، اعتبار

عکس مستوی قضیه؛
دو حد را جابه‌جا کن و اعتبار نتیجه را جدا بسنج

عکس‌گرفتن فقط عوض‌کردن جای دو واژه نیست. صورت قضیه، کمیت، کیفیت و توزیع دو حد را مشخص کن و نتیجه‌ای بنویس که از قضیهٔ اصلی واقعاً به دست می‌آید.

A↔B

قضیه را به اجزای استاندارد بشکن

سور، موضوع، رابط و محمول را جدا علامت بزن. اگر جمله به زبان طبیعی پیچیده است، ابتدا آن را بدون تغییر معنا به صورت حملی روشن بازنویسی کن.

کمیت و کیفیت را نام ببر

کلی یا جزئی‌بودن و موجبه یا سالبه‌بودن قضیه را در دو ستون ثبت کن. نام صورت، نقطهٔ شروع انتخاب عکس معتبر است و از حدس بر اساس معنی روزمره جلوگیری می‌کند.

کارت تبدیل

سور ← موضوع ← محمول ← صورت قضیه ← جابه‌جایی حدها ← تنظیم کمیت ← کنترل اعتبار

موضوع و محمول را کامل جابه‌جا کن

اگر هر حد یک عبارت چندواژه‌ای است، تمام گروه را منتقل کن. جداکردن وابسته از هسته می‌تواند مفهوم حد را عوض و قضیهٔ دیگری تولید کند.

کیفیت را بی‌دلیل تغییر نده

عکس مستوی بر جابه‌جایی دو حد تکیه دارد و کیفیت بر اساس قاعدهٔ مربوط حفظ یا تنظیم می‌شود. مثبت یا منفی‌کردن دلخواه جمله برای طبیعی‌ترشدن فارسی، استدلال را تغییر می‌دهد.

کمیت نتیجه را با احتیاط انتخاب کن

کلی‌بودن قضیهٔ آغازین همیشه به کلی‌بودن عکس نمی‌انجامد. قاعدهٔ همان صورت را به کار ببر و نتیجه‌ای قوی‌تر از اطلاعات مقدمه ننویس.

مصداق را ابزار کشف خطا بدان

یک مثال روشن برای قضیهٔ اصلی و عکس پیشنهادی بساز. اگر اصل می‌تواند درست و عکس پیشنهادی نادرست باشد، تبدیل معتبر نیست. مثال جای اثبات قاعده را نمی‌گیرد اما خطای آشکار را نشان می‌دهد.

عکس را با بازنویسی مترادف اشتباه نگیر

تغییر ترتیب واژه‌ها در یک جمله بدون جابه‌جایی نقش منطقی موضوع و محمول، عکس مستوی نیست. اجزای منطقی را علامت بزن و سپس جملهٔ تازه بساز.

وجود مصداق را خودسرانه فرض نکن

در تحلیل اعتبار، پیش‌فرض‌های مربوط به مصداق را مطابق چارچوب کتاب و سؤال رعایت کن. از دانش بیرونی برای افزودن وجود یا عدم وجود یک گروه استفاده نکن.

اصل و عکس را کنار هم بنویس

دو سطر موازی بساز و زیر موضوع و محمول خط بکش. کمیت و کیفیت هر سطر را حاشیه‌نویسی کن تا تغییرها برای مصحح قابل پیگیری باشند.

کنترل نهایی را با قاعده انجام بده

نام صورت اصلی، الگوی معتبر و جملهٔ حاصل را تطبیق بده. برای ساخت قضیه به قضیهٔ حملی و سور و برای استفاده در استدلال به تحلیل قیاس برو.