۲۰ امتحان نهایی / برنامه درسی · املای فارسی
۱۴ روز تا دیدن واژه در بافت

برنامهٔ ۱۴روزهٔ املای فارسی؛
واژه را از معنا، ساخت و همسایگی‌اش تشخیص بده

هر جلسه ۳۵ دقیقه دارد: بازیابی واژه، خواندن در جمله، نوشتن بدون الگو، مقایسه و ثبت علت خطا.

۱۴
قانون اجرا

فهرست‌کردن واژه‌ها به‌تنهایی پایدار نیست. هر واژهٔ دشوار را در یک جملهٔ معنادار بنویس و نشانه‌ای ثبت کن که شکل درست آن را به معنا یا ساختمانش وصل می‌کند.

روز ۱: سنجش پایه

بیست واژه از متن‌های تمرینی املای فارسی انتخاب کن، یک‌بار بخوان و سپس بدون دیدن بنویس. خطاها را به «شنیداری»، «دیداری»، «معنایی» و «شتاب» تقسیم کن.

روز ۲: واژه در بافت جمله

ده واژه را هرکدام در دو جمله با بافت متفاوت بنویس. زیر کلمه‌ای که معنای واژه را روشن می‌کند خط بکش؛ هدف، پیوند شکل واژه با معناست.

روز ۳: هم‌آواها و انتخاب معنایی

برای پنج جفت هم‌آوا دو جمله بساز. پیش از نوشتن، معنی موردنظر را به زبان ساده بگو و سپس شکل متناسب را انتخاب کن.

روز ۴: ساختمان واژه

با ساختمان واژه، اجزای ده واژه را جدا کن. بخش ثابت خانوادهٔ واژه را رنگی علامت بزن تا حافظهٔ دیداری به الگو متصل شود.

روز ۵: معنی واژه و دام تشابه

از معنی واژه ده مورد انتخاب کن. برای هرکدام یک هم‌خانواده و یک واژهٔ شبیه اما نامرتبط بنویس.

روز ۶: غلط‌یابی متن

یک بند کوتاه با هشت غلط هدفمند بساز، چند ساعت بعد آن را با روش غلط‌یابی املایی ویرایش کن و برای هر اصلاح دلیل یک‌خطی بنویس.

روز ۷: آزمون میان‌راه

سی واژه را در جمله و بدون فهرست راهنما بنویس. معیار عبور: دست‌کم ۲۷ شکل درست و توانایی توضیح علت هر اصلاح.

روز ۸: واژه‌های متن ادبی

یک متن کوتاه را آرام بخوان، واژه‌های کم‌کاربرد را جدا کن و معنی هرکدام را از بافت حدس بزن؛ سپس شکل درست را از روی متن کنترل کن.

روز ۹: خوشهٔ خانوادهٔ واژه

پنج ریشه انتخاب و برای هر ریشه سه واژهٔ هم‌خانواده بنویس. تفاوت بخش ثابت و افزوده را مشخص کن تا الگوی مشترک دیده شود.

روز ۱۰: املای جمله، نه املای فهرست

از کسی یا صدای ضبط‌شدهٔ خودت ده جمله بشنو و بنویس. پس از هر جمله، فقط جاهایی را بازبینی کن که معنا یا ساخت واژه دربارهٔ آن‌ها شاهد می‌دهد.

روز ۱۱: بازبینی جهت‌دار

در دور نخست فقط هم‌آواها، در دور دوم فقط واژه‌های مرکب و در دور سوم فقط خطاهای شخصی دفترت را بررسی کن. هر دور یک هدف دارد.

روز ۱۲: سرعت همراه با دقت

دو متن هم‌اندازه بنویس: اولی بدون محدودیت، دومی با زمان کمتر. خطا بر صد واژه را مقایسه کن؛ اگر دقت افت کرد، نقطهٔ شتاب‌زدگی را پیدا کن.

روز ۱۳: بازآزمایی خطاهای شخصی

پانزده واژهٔ پرتکرار دفتر خطا را در جمله‌های تازه قرار بده. پاسخ قدیمی را تا پایان نبین و فقط واژه‌ای را حذف کن که دو بار پیاپی درست نوشته‌ای.

روز ۱۴: آزمون خروج

یک متن هم‌سطح روز نخست بنویس و با دفترچهٔ اشتباهات تحلیل کن. معیار پایان: کاهش روشن خطا و نبودن خطای تکراری بدون علت ثبت‌شده.