۲۰ امتحان نهایی / فارسی · فعل
مصدر، بن، شناسه

بن ماضی و مضارع؛
فعل را به پایه و شناسه تجزیه و دو بن را با روش مستقل کنترل کن

بن فعل با شکل کامل مصدر یا فعل صرف‌شده یکی نیست. برای بن ماضی از مصدر و برای بن مضارع از صورت امر یا حال، با توجه به فعل‌های استثنا، استفاده کن.

مصدر → دو بن

مصدر و فعل صرف‌شده را از هم جدا کن

مصدر نام رخداد و فعل صرف‌شده زمان و شخص دارد. برای تحلیل، صورت پایه را بازسازی و شناسه‌ها را جدا کن.

بن ماضی را از مصدر بساز

در روش معمول، نشانهٔ پایانی مصدر را حذف کن و بن باقی‌مانده را با یک فعل گذشته کنترل کن.

کارت پیدا کردن بن فعل

فعل در جمله ← مصدر ← بن ماضی ← صورت امر/حال ← حذف اجزای صرفی ← بن مضارع ← آزمون با شناسه ← کاربرد در واژه

بن مضارع را از صورت مناسب امر یا حال پیدا کن

پیشوند و شناسه را جدا کن تا پایهٔ مضارع آشکار شود. همهٔ فعل‌ها تغییر کاملاً قابل حدس ندارند، پس صورت درست را با کاربرد زبانی بسنج.

پیشوند نفی و استمرار را جزو بن نگیر

اجزایی مانند نشانهٔ نفی یا استمرار اطلاعات صرفی می‌دهند و باید پیش از تعیین پایه جدا شوند.

شناسه را از پایان فعل جدا کن

شناسه شخص و شمار فاعل را نشان می‌دهد. مقایسهٔ چند صورت صرفی یک فعل، بخش ثابت بن و بخش متغیر شناسه را روشن می‌کند.

فعل مرکب را با دو بن اشتباه نگیر

جزء غیرفعلی و فعل کمکی یا همکرد را جدا کن. بن‌ها از جزء فعلی به دست می‌آیند، نه از کل عبارت مرکب.

فعل پیشوندی را با وند واژه‌ساز مقایسه کن

مرز پیشوند و بن را از صورت‌های مختلف فعل و معنی آن‌ها پیدا کن. شباهت حروف آغازین به‌تنهایی برای برش کافی نیست.

بن را در واژه‌های مشتق ردیابی کن

برخی اسم‌ها و صفت‌ها از بن فعل همراه وند ساخته می‌شوند. بن را مشخص و نقش وند را جدا توضیح بده.

تغییر آوایی یا شکل نامنظم را با شاهد کنترل کن

در فعل‌هایی که دو بن شباهت ظاهری کمی دارند، روش مکانیکی کافی نیست. صورت‌های صرف‌شدهٔ معتبر را کنار هم قرار بده.

پاسخ را با دو آزمون ببند

بن ماضی را در یک فعل گذشته و بن مضارع را در یک فعل حال یا امر به کار ببر. برای تقطیع به تکواژ و برای ساخت کلی به ساختمان واژه برو.