از معنای کنش شروع کن
در جملهٔ معلوم، ساخت جمله انجامدهندهٔ کار را در جایگاه نهاد نشان میدهد. در ساخت مجهول، توجه جمله به چیزی است که کار بر آن انجام شده است. نخست فعل و رابطهٔ معنایی اجزا را پیدا کن و بعد برچسب بزن.
شکل فعل را کامل بخوان
یک واژه را جدا از بخش فعلی بررسی نکن. اجزای سازنده، زمان و شناسه را کنار هم ببین. در پاسخ تشخیصی، کل عبارت فعلی را بنویس تا معلوم باشد کدام ساخت را تحلیل کردهای.
فعل و زمان ← انجامدهنده ← مفعول جملهٔ معلوم ← نهادِ ساخت جدید ← هماهنگی شناسه ← کنترل معنا
هر جملهٔ بیفاعل مجهول نیست
گاهی نهاد از قرینه فهمیده میشود یا شناسه آن را نشان میدهد. حذف ظاهری یک واژه برای مجهولبودن کافی نیست. بررسی کن آیا ساخت فعل و رابطهٔ اجزا واقعاً توجه را از انجامدهنده برداشتهاند.
مفعول جملهٔ معلوم را دقیق پیدا کن
پیش از تبدیل، از فعل پرسش مناسب بساز و مفعول را همراه با وابستههایش مشخص کن. در «پژوهشگر گزارش دقیق را نوشت»، کل گروه «گزارش دقیق» باید در تبدیل یکپارچه بماند.
زمان فعل را در تبدیل حفظ کن
اگر جمله دربارهٔ گذشته است، تبدیل نباید آن را به حال یا آینده ببرد. زمان، شمار و شخصِ لازم را در دو سوی تبدیل یادداشت کن. تغییر ناخواستهٔ این اطلاعات، معنای جمله را عوض میکند.
هماهنگی فعل را دوباره بسنج
پس از جابهجایی نقشها، شناسه را با نهاد ساخت جدید هماهنگ کن. مفرد یا جمعبودن گروه را از هستهٔ آن تشخیص بده، نه از نزدیکترین واژه به فعل. این نکته در گروههای اسمی بلند اهمیت بیشتری دارد.
انجامدهنده را بیدلیل اضافه نکن
هدف ساخت مجهول میتواند برجستهکردن رویداد یا نتیجه باشد. اگر انجامدهنده در جمله یا متن داده نشده است، نامی برای آن حدس نزن. تنها اطلاعاتی را وارد پاسخ کن که از صورت سؤال یا قرینه به دست میآید.
قابلیت تبدیل را پیش از شروع بررسی کن
همهٔ جملهها مسیر یکسانی برای تبدیل ندارند. ابتدا ببین فعل و ساخت جمله جزء مناسبی برای انتقال دارند یا نه. اگر شرط لازم وجود ندارد، با دستکاری معنا جملهٔ تازهای نساز.
تبدیل معکوس را ابزار کنترل کن
پس از ساخت جملهٔ مجهول، آن را دوباره به معلوم برگردان. اگر کنش، زمان و اجزای اصلی به صورت آغازین بازگشتند، تبدیل منسجم است. تفاوتها را پیدا کن و فقط همان مرحله را اصلاح کن.
پاسخ تشریحی را کوتاه و مستدل بنویس
نام ساخت، عبارت فعلی و یک شاهد از رابطهٔ اجزا کافی است. برای تشخیص نهاد و مفعول از راهنمای نقشهای دستوری و برای یافتن هستهٔ گروه از راهنمای گروه اسمی استفاده کن.