۲۰ امتحان نهایی / مهارت هندسه
مرکز، کمان، دلیل

دایره در هندسه؛
هر زاویه را به کمان روبه‌رویش وصل کن

شکل دایره اطلاعات پنهان زیادی دارد. مرکز، شعاع‌ها، نقاط تماس و کمان‌های متناظر را علامت بزن و هر برابری را با یک ویژگی هندسی روشن وارد زنجیرهٔ استدلال کن.

داده و خواسته را روی شکل کدگذاری کن

نقاط روی دایره، مرکز، وترها و خط‌های مماس یا قاطع را نام‌گذاری کن. اندازه‌های داده‌شده را کنار جزء درست بنویس و خواسته را با رنگ یا نشانه‌ای جدا مشخص کن.

نوع زاویه را از رأس آن بشناس

محل رأس و ضلع‌های زاویه تعیین می‌کنند از کدام رابطه می‌توان استفاده کرد. پیش از نوشتن رابطه، زاویهٔ مرکزی، محاطی یا زاویهٔ ساخته‌شده با مماس را به زبان شکل توصیف کن.

زنجیرهٔ دلیل

نوع زاویه ← کمان متناظر ← رابطهٔ اندازه‌ها ← جایگذاری ← نتیجه

کمان متناظر را دقیق انتخاب کن

دو سر کمان باید با ضلع‌های زاویه هماهنگ باشند. اگر بیش از یک کمان میان دو نقطه وجود دارد، کمانی را که رابطه به آن اشاره می‌کند روی شکل مشخص کن تا مکمل یا متمم اشتباه نشود.

شعاع‌ها را برای ساخت مثلث پیدا کن

وصل‌کردن مرکز به نقاط روی دایره، پاره‌خط‌های برابر و مثلث‌های متساوی‌الساقین می‌سازد. زاویه‌های تازه را از همین برابری‌ها نتیجه بگیر و دلیل هر مرحله را کنار آن بنویس.

در مماس، نقطهٔ تماس را محور استدلال کن

شعاعِ منتهی به نقطهٔ تماس و خط مماس رابطهٔ ویژه‌ای دارند. نقطهٔ تماس را با هر تقاطع دیگری یکی نگیر و از ویژگی مماس فقط در همان نقطه استفاده کن.

برای معادله، مرکز و شعاع را جدا استخراج کن

مختصات مرکز و اندازهٔ شعاع را از صورت یا شکل به دست آور و سپس نقطهٔ عمومی دایره را با فاصله از مرکز مرتبط کن. بسط جبری را پس از ساختن رابطهٔ هندسی انجام بده.

شرط قرارگرفتن نقطه را آزمایش کن

مختصات نقطه را در رابطهٔ دایره جایگذاری یا فاصلهٔ آن تا مرکز را با شعاع مقایسه کن. نتیجه را به زبان «روی دایره، داخل یا بیرون» تفسیر کن.

اثبات را از شکل مستقل بنویس

ظاهر شکل دلیل نیست. هر تساوی زاویه یا طول باید به داده، شعاع، کمان یا قضیه‌ای مشخص تکیه کند. برای سازمان اثبات از راهنمای هندسه و برای معادله از راهنمای خط تحلیلی کمک بگیر.