فعل را همراه با معنیاش ثبت کن
صرف دیدن صورت واژه برای تعیین ظرفیت کافی نیست. همان فعل ممکن است در جملهای معنای متفاوتی بگیرد و اجزای دیگری بخواهد. یک معادل کوتاه از معنای فعل در بافت بنویس.
نهاد را از اجزای پس از فعل جدا کن
فاعل یا نهاد را پیدا و سپس سؤال کن آیا ساختمان فعل با همان نهاد کامل شده است یا جزء دیگری برای تکمیل معنا لازم است. وجود عبارتهای اختیاری زمان و مکان را با نیاز فعل یکی ندان.
فعل و معنا | نهاد | مفعول احتمالی | متمم احتمالی | مسند احتمالی | اجزای اختیاری | نتیجه
مفعول را با اثر «را» محدود نکن
نشانهٔ «را» میتواند تشخیص را آسان کند، اما همهٔ مفعولها الزاماً در هر جمله با آن ظاهر نمیشوند. پرسش مناسب، معنای فعل و جایگاه گروه اسمی را کنار هم بررسی کن.
متمم لازم را از عبارت قیدی جدا کن
بعضی فعلها برای کاملشدن رابطهٔ خود به گروه حرف اضافهدار نیاز دارند؛ بعضی عبارتها فقط زمان، مکان یا چگونگی را میافزایند. از راهنمای قید و متمم برای آزمون وابستگی کمک بگیر.
فعل اسنادی را با مسند کامل کن
در ساخت اسنادی، مسند ویژگی یا هویتی را به نهاد نسبت میدهد. مسند را مفعول ننام و فعل ربطی را مانند فعل کنشی تحلیل نکن. برای مسیر کامل به فعل اسنادی و مسند برو.
آزمون حذف را با حفظ معنی اجرا کن
جزء مشکوک را موقتاً بردار و ببین معنای فعل و پیام اصلی چه تغییری میکند. باقیماندن جملهای دستوری همیشه نشان نمیدهد ظرفیت همان کاربرد کامل است؛ ممکن است معنای فعل عوض شده باشد.
ضمیر پیوسته را به نقش خودش برگردان
اگر ضمیری به فعل یا واژهای چسبیده، مرجع و نقش آن را آشکار کن. جزء پیوسته ممکن است یکی از وابستههای لازم فعل را در خود جای داده باشد و نباید در شمارش ظرفیت نادیده بماند.
فعل مرکب را یک واحد معنایی ببین
جزء غیرفعلی و فعل را با هم بررسی کن و سپس وابستههای بیرون این واحد را پیدا کن. جداکردن نادرست جزء اسمی فعل مرکب میتواند آن را به اشتباه مفعول یا مسند نشان دهد.
تغییر معلوم و مجهول را کنترل کن
در تبدیل ساخت معلوم به مجهول، جایگاه برخی اجزا تغییر میکند اما رابطهٔ معنایی رویداد باید حفظ شود. برای تشخیص نقش تازه از فعل معلوم و مجهول استفاده کن.
پاسخ را با اجزای لازم کامل کن
فعل، معنای بافتی، نوع ظرفیت و نقش اجزای لازم را بنویس. برای مرور همهٔ نقشها از نقشهای دستوری جمله کمک بگیر و نتیجه را با خواندن دوبارهٔ جمله کنترل کن.