۲۰ امتحان نهایی / مهارت شیمی
سامانه، علامت، مسیر

گرماشیمی؛
واکنش و انرژی را با هم موازنه کن

مقدار گرمای واکنش به جهت، ضرایب و مقدار ماده وابسته است. معادلهٔ شیمیایی و مقدار انرژی را یک بسته ببین و هر تغییری را هم‌زمان روی هر دو اعمال کن.

Δ

سامانه و جهت انتقال انرژی را مشخص کن

بگو سامانه کدام بخش است و انرژی میان آن و محیط در چه جهتی جابه‌جا می‌شود. سپس واژهٔ گرماده یا گرماگیر و علامت کمیت را مطابق همان قرارداد تعیین کن.

معادله و مقدار انرژی را یک واحد بدان

حالت فیزیکی مواد، ضرایب و جهت واکنش را ثبت کن. مقدار انرژی به همین شکل معادله مربوط است؛ تغییر ضریب یا جهت واکنش باید در مقدار و علامت انرژی نیز بازتاب پیدا کند.

سه کنترل پیش از محاسبه

جهت واکنش، ضرایب مواد و حالت فیزیکی را با واکنش هدف مقایسه کن.

مقدار ماده را به نسبت واکنش وصل کن

مقدار داده‌شده را به واحد مناسب برای نسبت ضرایب تبدیل کن و سپس انرژی متناظر را بیاب. اگر فقط بخشی از مقدار معادله واکنش می‌دهد، انرژی نیز با همان نسبت تغییر می‌کند.

در وارونه‌کردن واکنش، علامت را تغییر بده

مواد واکنش‌دهنده و فرآورده جابه‌جا می‌شوند و جهت انتقال انرژی نیز برعکس می‌گردد. معادلهٔ وارونه و مقدار تازه را در یک سطر کنار هم بنویس تا علامت فراموش نشود.

در ضرب ضرایب، انرژی را نیز ضرب کن

اگر برای هماهنگ‌کردن ماده‌ای همهٔ ضرایب یک واکنش را در عددی ضرب می‌کنی، مقدار انرژی همان مرحله نیز با همان ضریب تغییر می‌کند. تغییر انتخابی یک ضریب، موازنه را برهم می‌زند.

مسیر چندمرحله‌ای را با حذف گونه‌ها بساز

واکنش‌ها را طوری مرتب و تغییر بده که با جمع آن‌ها مواد میانی حذف و واکنش هدف باقی بماند. پیش از جمع انرژی‌ها، یک بار معادلهٔ نهایی را از نظر ماده و ضرایب کنترل کن.

نمودار انرژی را از دو سطح بخوان

سطح آغاز و پایان، اختلاف آن‌ها و جهت پیکان واکنش را مشخص کن. ارتفاع مانع یا مسیر را با اختلاف انرژی دو حالت یکی ندان و هر برچسب را به کمیت درست وصل کن.

جواب را با نشانه و مرتبه کنترل کن

نتیجه باید با گرماده یا گرماگیر بودن، جهت واکنش و مقدار ماده سازگار باشد. برای ضرایب از راهنمای موازنه و برای نسبت مولی از استوکیومتری کمک بگیر.