عددها و مواد تمرینیاند. جرم مولی، رابطهها و دامنهٔ مباحث را با دادهٔ سؤال و کتاب درسی پایهٔ خودت تطبیق بده.
۱. ذرههای سازندهٔ اتم
سؤال: اتم خنثی فرضی عدد اتمی ۱۳ و عدد جرمی ۲۷ دارد. تعداد پروتون، الکترون و نوترون را بنویس.
پاسخ پیشنهادی
پروتون ۱۳، الکترون ۱۳ و نوترون ۱۴ است. تعداد نوترون از تفاضل عدد جرمی و عدد اتمی به دست میآید.
۲. یون
سؤال: اتمی با ۱۷ پروتون، یک الکترون میگیرد. بار و تعداد الکترون یون حاصل چیست؟
پاسخ پیشنهادی
یون ۱۸ الکترون و بار منفی یک دارد؛ زیرا شمار الکترونها یک واحد از پروتونها بیشتر شده است.
۳. روند تناوبی
سؤال: در یک دوره، با افزایش بار مؤثر هسته و ثابتماندن تقریبی تعداد لایهها، شعاع اتمی چه روندی پیدا میکند؟
پاسخ پیشنهادی
جاذبهٔ مؤثر هسته بر الکترونها بیشتر میشود و شعاع معمولاً کاهش مییابد. پاسخ باید عامل و جهت تغییر را کنار هم بیان کند.
۴. تبدیل جرم به مول
سؤال: ۳۶ گرم آب با جرم مولی ۱۸ گرم بر مول چند مول است؟
پاسخ پیشنهادی
مقدار ماده برابر جرم تقسیم بر جرم مولی است؛ ۳۶ تقسیم بر ۱۸ برابر ۲ مول میشود.
۵. شمار ذره
سؤال: بدون عددگذاری ثابت آووگادرو توضیح بده ۰٫۵ مول مولکول چند برابر ۲ مول مولکول ذره دارد.
پاسخ پیشنهادی
شمار ذره با مقدار مول متناسب است؛ ۰٫۵ تقسیم بر ۲ برابر یکچهارم است، پس نمونهٔ نخست یکچهارم نمونهٔ دوم مولکول دارد.
۶. درصد خلوص
سؤال: نمونهای ۲۰ گرمی با خلوص ۸۰ درصد داریم. جرم مادهٔ خالص چند گرم است؟
پاسخ پیشنهادی
جرم خالص برابر ۰٫۸۰ ضربدر ۲۰، یعنی ۱۶ گرم است. چهار گرم باقیمانده ناخالصی فرض میشود.
۷. هیدروکربن سیرشده
سؤال: چرا وجود فقط پیوندهای یگانه میان اتمهای کربن، یک هیدروکربن را در گروه سیرشده قرار میدهد؟
پاسخ پیشنهادی
در این ساختار، ظرفیت پیوندی کربنها با بیشترین تعداد مناسب اتم هیدروژن تکمیل میشود و پیوند چندگانهٔ کربن–کربن وجود ندارد.
۸. واکنش افزایشی
سؤال: در یک واکنش افزایشیِ آلکن، چه تغییری در پیوند میان دو کربن رخ میدهد؟
پاسخ پیشنهادی
بخش π پیوند دوگانه باز میشود و اتمها یا گروههای تازه به دو کربن اضافه میشوند؛ در محصول، پیوند میان آن دو کربن معمولاً یگانه است.
۹. گرماگیر و گرماده
سؤال: اگر انرژی فرآوردهها از واکنشدهندهها کمتر باشد، علامت تغییر آنتالپی و نوع فرایند چیست؟
پاسخ پیشنهادی
تغییر آنتالپی منفی و فرایند گرماده است؛ سامانه به سطح انرژی پایینتری رسیده و انرژی به محیط منتقل شده است.
۱۰. قانون هس
سؤال: اگر یک معادلهٔ گرماشیمیایی را دو برابر کنیم، تغییر آنتالپی آن چه میشود؟ اگر جهت را برعکس کنیم چطور؟
پاسخ پیشنهادی
با دوبرابرکردن ضرایب، تغییر آنتالپی نیز دو برابر میشود؛ با وارونهکردن جهت واکنش، اندازه ثابت و علامت تغییر آنتالپی معکوس میشود.
چطور خودتصحیح کنی؟
در مسائل، واحد هر خط را بنویس و در سؤال مفهومی «عامل ← پیامد» را کامل کن. برای ادامه از نمونه سؤال تألیفی شیمی و راهنمای مسائل شیمی استفاده کن.