۲۰ امتحان نهایی / مهارت زیست
محرک، گیرنده، پیام

گیرندهٔ حسی؛
نوع انرژی محرک را تا پیام عصبی دنبال کن

در هر شکل حسی، محرک، ساختار دریافت‌کننده، تغییر ایجادشده و مسیر پیام را در چهار ستون بنویس. خود محرک وارد دستگاه عصبی نمی‌شود؛ گیرنده اثر آن را به تغییر قابل انتقال تبدیل می‌کند.

محرک را با نوع تغییرش نام‌گذاری کن

فشار، مادهٔ شیمیایی، نور، دما یا تغییر دیگری که شکل یا متن نشان می‌دهد مشخص کن. نام اندام به‌تنهایی نوع محرک را کامل توضیح نمی‌دهد؛ بگو کدام ویژگی محیط دریافت می‌شود.

گیرنده را از ساختارهای کمکی جدا کن

بعضی اجزای اندام حسی محرک را هدایت، متمرکز یا تنظیم می‌کنند و برخی یاخته‌ها آن را دریافت می‌کنند. هر برچسب شکل را با نقش خودش جفت کن و همهٔ اجزا را گیرنده ننام.

خط تبدیل حسی

محرک ← ساختار کمکی ← گیرنده ← تغییر گیرنده ← پیام عصبی ← مسیر عصبی ← مرکز پردازش

تبدیل محرک را حلقهٔ میانی قرار بده

توضیح بده اثر محرک چگونه وضعیت گیرنده را تغییر می‌دهد و این تغییر به پیام در یاختهٔ عصبی مرتبط می‌شود. از محرک مستقیم به «احساس‌کردن» نپر؛ حلقهٔ گیرنده و مسیر پیام را حفظ کن.

شدت محرک و پاسخ را از نمودار بخوان

محورهای نمودار را نام‌گذاری و بازهٔ تغییر را مشخص کن. بیشترشدن یک کمیت الزاماً همهٔ اجزای پاسخ را به همان نسبت تغییر نمی‌دهد. تنها دربارهٔ رابطه‌ای نتیجه بگیر که داده نشان می‌دهد.

آستانه را با نبود محرک یکی ندان

ممکن است محرک وجود داشته باشد اما شدت آن برای پاسخ ثبت‌شده کافی نباشد. نقطه یا بازهٔ آغاز پاسخ را از نمودار پیدا کن و شرایط اندازه‌گیری را نیز بخوان.

سازش را با کاهش پاسخ در زمان تحلیل کن

اگر محرک ثابت ادامه دارد و پاسخ گیرنده تغییر می‌کند، زمان و ثابت‌بودن محرک را کنار هم ببین. کاهش توجه یا خستگی ماهیچه را بدون شاهد به‌جای تغییر در سطح گیرنده ننویس.

میدان گیرنده را از جای محرک بفهم

در شکل‌های مکانی مشخص کن تحریک کدام ناحیه بر کدام یاخته یا مسیر اثر دارد. هم‌پوشانی مسیرها می‌تواند بر دقت مکانی اثر بگذارد؛ نتیجه را از اتصال‌های رسم‌شده استخراج کن.

چشم را از مسیر نور تا گیرنده بخوان

ساختارهای عبور و تنظیم نور را به ترتیب قرار بده، سپس محل گیرنده و مسیر خروج پیام را مشخص کن. تشکیل تصویر، تحریک گیرنده و تفسیر عصبی سه رویداد جدا هستند.

گوش را به هدایت، تبدیل و تعادل تقسیم کن

اجزایی که موج یا حرکت را هدایت می‌کنند از یاخته‌های گیرنده و مسیر عصبی جدا کن. اگر سؤال تعادل را مطرح کرده، نوع حرکت و بخش مربوط را از شکل و متن همان سؤال تعیین کن.

اختلال را از اولین حلقه دنبال کن

اگر ساختاری آسیب دیده، ابتدا نقش مستقیم آن را بنویس؛ سپس اثر بر رسیدن محرک، فعالیت گیرنده یا انتقال پیام را نتیجه بگیر. برای ادامهٔ مسیر از راهنمای تنظیم عصبی و برای شکل از راهنمای تحلیل شکل کمک بگیر.