۲۰ امتحان نهایی / مهارت هندسه
علامت، محور، مجانب

هذلولی؛
جملهٔ مثبت جهت بازشدن را نشان می‌دهد

پس از رساندن معادله به فرم استاندارد، جملهٔ مثبت را پیدا کن. اگر جملهٔ x مثبت باشد شاخه‌ها افقی‌اند و اگر جملهٔ y مثبت باشد شاخه‌ها عمودی‌اند.

H

تفاضل مربع‌ها را نشانهٔ اصلی بگیر

در فرم استاندارد هذلولی، دو جملهٔ درجهٔ دو علامت مخالف دارند. پیش از نام‌گذاری، سمت راست را به یک برسان و ضریب‌ها را طوری مرتب کن که مخرج‌ها مثبت باشند.

شناسنامهٔ هذلولی

مرکز | جهت محور حقیقی | a و b | رأس‌ها | c و کانون‌ها | مجانب‌ها

مرکز را از پرانتزها بخوان

عبارت‌های انتقال‌یافتهٔ x−h و y−k مرکز (h,k) را نشان می‌دهند. علامت‌های داخل پرانتز را معکوس بخوان و مرکز را مبنای همهٔ رأس‌ها و خط‌های مجانب قرار بده.

جملهٔ مثبت را a² بنام

مخرج جملهٔ مثبت در قرارداد استاندارد a² است و محور حقیقی را مشخص می‌کند. برخلاف بیضی، a² الزاماً بزرگ‌ترین مخرج نیست؛ تعیین آن فقط با علامت مثبت انجام می‌شود.

رأس‌ها را در جهت شاخه‌ها قرار بده

رأس‌ها به فاصلهٔ a از مرکز روی محور حقیقی قرار دارند. برای هذلولی افقی مختصهٔ x و برای هذلولی عمودی مختصهٔ y تغییر می‌کند. دو رأس را پیش از رسم شاخه‌ها علامت بزن.

فاصلهٔ کانونی را با جمع مربع‌ها پیدا کن

در هذلولی c²=a²+b² است؛ بنابراین کانون‌ها از رأس‌ها دورتر و روی همان محور حقیقی قرار می‌گیرند. این رابطه را با تفریق مربوط به بیضی جابه‌جا نکن.

نمونهٔ هذلولی افقی

در (x−1)²/9 − (y+2)²/16 =1، مرکز (1,−2)، a=3 و b=4 است. c=5، رأس‌ها (4,−2) و (−2,−2) و کانون‌ها (6,−2) و (−4,−2) هستند.

مجانب‌ها را از مستطیل راهنما بساز

از مرکز، فاصله‌های a در راستای محور حقیقی و b در راستای دیگر علامت بزن و مستطیل راهنما را رسم کن. قطرهای امتدادی آن خط‌های مجانب‌اند. شیب فرمول مجانب به افقی یا عمودی‌بودن فرم بستگی دارد.

شاخه‌ها به مجانب نزدیک می‌شوند

هر شاخه از رأس آغاز و در دورشدن از مرکز به خط‌های مجانب نزدیک می‌شود، اما در مدل نمودار آن‌ها را قطع نمی‌کند. شاخه‌ها را از مرکز عبور نده و رأس را روی مجانب نگذار.

خروج از مرکز را با c/a حساب کن

برای هذلولی e=c/a و بزرگ‌تر از یک است. مقدار کمتر یا مساوی یک با رابطهٔ c²=a²+b² سازگار نیست و نشانهٔ خطای محاسبه یا انتخاب a است.

کنترل نهایی با جایگذاری رأس

مختصات رأس باید معادله را برقرار کند و کانون‌ها روی محور حقیقی باشند. برای فرم کلی از مقاطع مخروطی و برای مقایسهٔ رابطه‌ها از بیضی کمک بگیر.

مسیرهای مرتبط

مهارت‌های مکمل

هندسه امتحان نهایی مقاطع مخروطی سهمی